Times of Israel ve New York Times’ın bildirdiğine göre söz konusu mekanizmanın, daha önce Hamas ile Gazze’de ve Lübnan ile yürütülen anlaşma süreçlerine benzer şekilde kurgulandığı ifade edildi.
İki tarafın anlaşması durumunda ateşkesin 1 ay süreceği belirtiliyor.
Trump: 15 maddede ilerleme sağlandı
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran’daki kilit bir isimle yürütülen dolaylı görüşmelerde yaklaşık 15 maddelik bir çerçeve üzerinde ilerleme kaydedildiğini söyledi.
Bu bağlamda İran’ın mevcut nükleer kapasitesini tamamen ortadan kaldırması isteniyor. Ayrıca Tahran yönetiminin hiçbir şekilde nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhütte bulunması talep ediliyor.
İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen sonlandırılması da şartlar arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra İran’ın elinde bulunan yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyumu, belirlenecek bir takvim çerçevesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devretmesi isteniyor.
Natanz, Isfahan Fordo nükleer tesislerinin tamamen devre dışı bırakılmasına yönelik istekler de bulunuyor.
Ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın İran’da tam erişim, şeffaflık ve denetim yetkisine sahip olması gerekiyor.
İran’a sunulan teşvikler
Anlaşma kapsamında İran’a sağlanması öngörülen kazanımlar da sıralandı.
Buna göre İran’a yönelik uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması planlanıyor. ABD’nin ayrıca İran’ın sivil nükleer programının geliştirilmesine destek vermesi ve özellikle Bushehr nükleer santrali üzerinden elektrik üretiminin artırılmasına katkı sağlaması öngörülüyor.
Söz konusu maddelerin tamamı şöyle:
- İran mevcut nükleer kapasitesini tamamen ortadan kaldırmalı.
- İran, nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin taahhüt vermeli.
- İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetleri tamamen durdurulmalı.
- Yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyum, belirlenecek takvimle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devredilmeli.
- Natanz, İsfahan ve Fordo’daki nükleer tesisler tamamen devre dışı bırakılacak.
- Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na İran içinde tam erişim, şeffaflık ve denetim yetkisi verilmeli.
- İran, bölgesel vekil güç stratejisinden vazgeçmeli.
- İran, vekil güçlere finansman, yönlendirme ve silah desteğini kesmeli.
- Hürmüz Boğazı açık tutulmalı ve serbest deniz koridoru olarak işletilmeli.
- İran’ın füze programı menzil ve kapasite açısından sınırlandırılmalı.
- İran’ın gelecekte füze kullanımı yalnızca meşru müdafaa ile sınırlı olmalı.
İran’a sunulan kazanımlar
- İran’a yönelik tüm uluslararası yaptırımlar kaldırılacak.
- ABD, İran’ın sivil nükleer programına destek verecek ve Bushehr nükleer tesisi üzerinden elektrik üretimi geliştirilecek.
- Yaptırımların otomatik geri dönmesini sağlayan “snapback” mekanizması kaldırılacak
