PKK’nin fesih kararı ve sembolik silah yakma töreninden sonra kurulan Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporunu tamamlaması ile süreçte bir aşama daha geride kaldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, raporun sürece “ivme” kazandıracağını, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ise “raporun uygulamasının takipçisi olacaklarını” söyledi. Şimdi gözler, yasal ve idari alanda atılacak adımlara çevrildi.
BBC Türkçe’den Ayşe Sayın’ın haberine göre, Raporun tamamlanmasından sonra meclise gelecek olan ilk yasal düzenleme, sürece özgü, geçici nitelikteki “müstakil yasa” olacak.
Süreci olumsuz etkileyen bir gelişme olmaması halinde bu düzenlemenin önümüzdeki ay meclise sevk edilmesi bekleniyor.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da geçtiğimiz günlerde, komisyon raporunun kabul edilmesi halinde müstakil yasanın Nisan ayı öncesinde meclisten geçebileceğini açıklamıştı.
Fethullah Gülen yapılanması
İktidar partisi kaynaklarının verdiği bilgiye göre geçici yasada, doğrudan örgüt olarak “PKK” adı yer almayacak ancak, “kendini fesheden ve silah bırakan örgüt” tanımına yer verilerek PKK tarif edilecek.
Sürecin başında AKP içindeki tartışmalardan birisi de yapılacak düzenlemelerden Fethullah Gülen yapılanması üyelerinin de yararlanacağı endişesiydi.
Geçici yasaya konulacak bu tanımlamayla kapsam daraltılarak başka örgüt üyelerinin yararlanmasının önü kapatılacak.
Geçici yasada, silah bırakan örgüt üyelerinin Türkiye’ye dönüşü, topluma entegrasyonuna ilişkin düzenlemeler ile süreçte görev alanlara hukuki güvence sağlamaya dönük hükümlerin yer alması bekleniyor.
Örgüt üyelerine erken tahliye yolu açılacak
Yasal düzenlemelerin ikinci adımını ise infaz sisteminde yapılacak değişiklik oluşturacak.
Bu çerçevede Türk Ceza Yasası ve Terörle Mücadele Yasası’nın ilgili maddelerinde değişiklik yapılarak terör örgütü üyeleri veya yardım yataklık suçlarından mahkum olanlara ceza indirimi ile erken tahliyelerinin yolu açılabilecek.
Doğrudan sürece bağlı olmamakla birlikte ilerleyen süreçte İnfaz Yasası’nın “sil baştan değiştirilmesi” de gündemde.
AKP ve MHP yöneticilerinin “yamalı bohçaya dönüştü” eleştirisi yönelttiği İnfaz Yasası’nda yapılacak değişiklikle “terör” dahil tüm suç tiplerinde “eşit infaz” oranı uygulanması seçeneği üzerinde duruluyor.
Komisyon raporu doğrultusunda çıkarılması beklenen üçüncü yasa ise yürütmeye, yani cumhurbaşkanlığına bağlı bir “İzleme ve Raporlama Mekanizması”nın oluşturulmasına ilişkin olacak.
Yürütme organına verilecek bu yetki ile sürecin yürütülmesinde yetki karmaşasının engellenmesi, kamu kurum ve kuruluşları arasında eşgüdüm sağlanması, hazırlanacak raporların TBMM’ye de sunulması hedefleniyor.
Umut hakkı tanınacak mı?
Kamuoyunda tartışma yaratan, AİHM ve AYM içtihatları üzerinden dolaylı olarak tariflenen “umut hakkına” ilişkin nasıl bir düzenleme yapılacağı ve ne zaman uygulamaya konulacağı belirsiz.
AKP’de geniş bir kesimin PKK lideri Abdullah Öcalan’a “umut hakkı” tanınmasına karşı olduğu biliniyor.
Raporda CHP ve AKP’nin karşı çıkması nedeniyle “umut hakkı” ifadesine yer verilmediği ifade ediliyor.
Kulislerde, komisyon raporunda daha çok “uzun vadede atılacak adımlar” olarak yorumlanan “demokratikleşme” başlığı altında yer alan “umut hakkının” sürecin en son aşaması olacağı ifade ediliyor.
Başta Öcalan olmak üzere cezası idamdan ağırlaştırılmış müebbete çevrilen veya doğrudan ağırlaştırılmış müebbet cezası alan “terör örgütü” hükümlülerinin umut hakkından yararlanabilmesi için ceza ve infaz yasasında düzenleme yapılması gerekiyor.
Halen, Öcalan gibi terör suçundan ağırlaştırılmış müebbet cezası verilenler, koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamıyor.
Bu da ömür boyu cezaevinde kalmaları anlamına geliyor.
Demokratikleşme önerileri ne zaman hayata geçebilir?
Komisyon raporunda “demokratikleşme” başlığı altındaki önerilerin bir bölümünün yasal düzenleme gerekmeden hayata geçirilmesi mümkün.
Komisyonun son toplantısında da muhalefet partili üyeler, AİHM ve AYM kararlarının uygulanarak, Selahattin Demirtaş, Can Atalay’ın da aralarında bulunduğu bazı isimlerin hemen tahliye edilmesini istedi.
Aynı şekilde kayyum uygulamasına son verilmesi için de yasal düzenleme olmadan adım atılması mümkün.
Muhalefet, yerlerine kayyum atanan Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk, Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer’in görevlerine iade edilmesinin sorunu önemli ölçüde çözeceği görüşünde.
Demokratikleşme başlığı altındaki önerilerin, komisyonda “en geniş uzlaşmayı sağlamak” amacıyla daha çok muhalefetin talepleri doğrultusunda rapora konulduğu, hayata geçirilmesine ilişkin zamanlamanın ise tamamen iktidarın tercihine bağlı olacağı yorumu yapılıyor.
Demokratikleşme başlığı altında yer alan yeni Siyasi Partiler Yasası, Seçim Yasası, Siyasi Etik Kanunu, “terör” tanımının ifade örgütlüğünün kapsamını genişletecek şekilde yeniden tanımlanması, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası değişikliği önerilerinin hayata geçirilmesi “uzun erimli” hedefler arasında sayılıyor.
