Kobane süreci sahadan okunduğunda, Türkiye’de alışık olunan eleştiri yönünün aksine bu kez devlet değil; Abdullah Öcalan, Kürt hareketi ve DEM Parti’nin yoğun şekilde eleştirildiği bir tablo ortaya çıkıyor.
Geride bırakılan hafta sonu Şanlıurfa ve Diyarbakır’da yapılan temaslar, özellikle 6 Ocak itibarıyla Rojava’da, Kobani’de yaşananların Suruç ve Urfa’daki yansımalarını gözler önüne serdi. Diyarbakır’da ise sürece dair tartışmaların merkezinde Öcalan’a yönelik eleştiriler ve Kürt tabandaki kırılma hissi dikkat çekti.
Geçmişin gölgesi
2013–2015 arasındaki çözüm süreci, Kürt toplumunun önemli bir bölümünün umut bağladığı bir dönemdi. Sürecin sona ermesi ve ardından yaşanan şiddetli dönem, hafızalardaki yerini koruyor. O dönemin sonuna yaklaşılırken Kobani IŞİD kuşatması altındaydı. Türkiye kamuoyunda “Kobani düştü, düşüyor” söylemleri dolaşırken, Kürtler devletin tavrını kendilerinden yana görmediklerini ifade ediyordu.
Suruç katliamı ve sonrasında yaşananlar, Kürt toplumunda derin bir kırılma yarattı. Bu dönemde kendini “Kürt milliyetçisi” olarak tanımlayan, sosyal medyada daha görünür hale gelen yeni bir damar ortaya çıktı. Bu kesim; devletle müzakereye mesafeli, hakların barış değil mücadeleyle alınabileceğine inanan, “Kürdistan” talebini vazgeçilmez gören ve daha radikal bir çizgide konumlanan bir profil sergiliyor.
Öcalan’a yönelik eleştiriler yeni değil
Bu milliyetçi damarın Öcalan’ı tartışmaya açması yeni değil. Özellikle “toprak talebinden vazgeçilmesi” iddiası üzerinden eleştiriler uzun süredir dile getiriliyor. Son dönemde yeniden gündeme gelen “Bu, Türkiye’nin Öcalan’la son barış ihtimali olabilir” değerlendirmeleri de tam bu tartışmanın merkezine oturuyor.
İktidarın “terörsüz Türkiye” olarak tanımladığı, muhalif çevrelerin ise “yeni süreç” diye nitelendirdiği gelişmeler Kürt tabanında tam anlamıyla kabul görmüş değil. Silah bırakma ve fesih kararları Batı’da ve Doğu’da farklı algılandı. Kürtlerin önemli bir bölümü bunu “en güçlü dayanağından vazgeçiş” olarak yorumladı.
Rojava ve yeniden yükselen travmalar
Türkiye’nin Suriye’de Kobani ve Rojava konusunda izlediği politika, geçmiş travmaları yeniden tetikledi. Suruç’tan gönderilmek istenen yardım tırlarına izin verilmemesi, sınır hattında yaşananlar ve yardım çağrılarının karşılıksız kalması öfkeyi artırdı.
Bu süreçte DEM Parti’ye yönelik eleştiriler de yoğunlaştı. Öcalan’ın sürece dair görüşlerinin kamuoyuna geç yansıması, “sürece zarar vermemek adına sessizlik” tercihi ve yardım organizasyonlarındaki aksaklıklar partiye yönelik tepkiyi büyüttü.
Suruç’taki gözaltılar ve tutuklamalar, aralarında çocukların da bulunması, “süreci koruma” vurgusunun sahada karşılık bulmadığını gösterdi. Sosyal medyada “Öcalan Kürtleri sattı” söylemleri yaygınlaştı. Bu sessizlik, daha önce görülmemiş ölçüde bir kopuş hissi yarattı.
Sonradan gelen açıklamalar
Öcalan’ın görüşlerine dair notların ve Kandil’den yapılan açıklamaların kamuoyuna yansımasının ardından sahadaki tansiyonun düştüğü ifade ediliyor. Ancak bu kez de “Bu bilgiler neden günlerce açıklanmadı?” sorusu öne çıktı.
Yaşı daha ileri, geleneksel çizgideki “akil” olarak tanımlanan Kürtler ise hem hareketi hem de parti yönetimini eleştiriyor; sürecin kötü yönetildiğini savunuyor.
Sahadaki tablo
Kobane süreci sahadan okunduğunda, eleştirinin yönü alışılmışın dışında. Devlet yerine Öcalan, Kürt hareketi ve DEM Parti’nin sorgulandığı bir dönem yaşanıyor.
Diyarbakır’da ise tartışmalar daha da derinleşmiş durumda. “Ben demiştim” diyenlerin sayısı artarken; Öcalan’ın liderliği, meşruiyeti ve Kürt tabandaki karşılığı da açıkça konuşuluyor.
Kürtler ne bekliyor, ne istiyor ve bundan sonrasını nasıl okuyor?
Bu soruların yanıtı, sürecin geleceği açısından belirleyici olacak.
