Suriye’de on yılı aşkın süredir Kürtlerin kontrolünde bulunan toprakların hızlı bir şekilde Şam yönetiminin eline geçmesinin arka planıyla ilgili bilgiler kamuoyuna sızmaya devam ediyor.
Reuters ajansının haberine göre operasyon için düğmeye yıl başında basıldı, içinde Türkiye ve İsrail’in de bulunduğu diplomatik görüşme ve toplantılarda onay süreci tamamlandı
Suriye’de 10 Mart 2025’te geçiş dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) komutanı Mazlum Abdi arasında imzalanan mutabakatla SDG’nin Suriye merkezî yapılarına entegrasyonunun çerçevesi belirlenmiş, 8 maddelik mutabakatın uygulanması için yıl sonuna kadar süre tanınmıştı.
Bu süreç, SDG’nin federalizm çıkışları, kazanımlarını koruma çabaları ve patlak veren çatışmalar nedeniyle sonuç vermedi.
“ABD karşı çıkmadı”
Yıl sonuna kadar tanınan mühletin dolmasıyla birlikte yeni yılda operasyon planları somutlaştırılmaya başlandı.
Reuters’ın haberine göre Ocak ayı başında Şam, Paris ve Irak’ta kapalı kapılar ardında bir dizi üst düzey görüşme gerçekleştirildi. Ajansın görüşmelere yakın dokuz kaynağa dayandırdığı haberde ABD’nin operasyona karşı çıkmadığı, bunun da Suriye’deki güç dengelerini kökten değiştirdiği belirtildi.
Habere göre Şara görüşmelerde, tüm Suriye topraklarının tek bir liderlik altında toplanması ve ABD’deki Donald Trump yönetiminin tercih ettiği muhatap haline gelme şeklinde iki büyük kazanım elde etti. Ajansa konuşan ve Washington’ın Suriye’deki tutumunu değerlendiren ABD’li bir kaynak Şara’yı “usta bir stratejist” olarak nitelendirdi.
İsrail yeşil ışık mı yaktı?
Reuters’a konuşan üç Kürt yetkiliye göre 4 Ocak’ta Suriyeli yetkililerle SDG arasında Şam’da bir görüşme gerçekleşti. Kürt birliklerin merkezî yapıya entegrasyonu konusunda sonuç alınamayınca Suriyeli bir bakan aniden toplantıyı sona erdirdi.
Hemen ertesi gün Suriyeli bir heyet Paris’e giderek ABD aracılığında İsrail ile planlanan güvenlik anlaşması konulu toplantıya katıldı. Toplantıyla ilgili bilgi sahibi iki Suriyeli kaynağa göre Paris’teki görüşmede Suriyeli yetkililer İsrail tarafına SDG’ye verdiği desteği kesmesini istedi. Suriye hükümeti, SDG’nin entegrasyon sürecini geciktirmesinden İsrail’i sorumlu tutuyordu. İsrailli yetkililerle yapılan toplantıda Suriye hükümetinin, SDG kontrolündeki bazı bölgelerde sınırlı bir operasyon fikrini de gündeme getirdiği ve çekinceyle karşılaşmadığı belirtiliyor.
Reuters’ın haberleştirdiği bu iddiaya Suriye ve ABD’den doğrulama ya da yalanlama gelmezken İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter, “Paris’teki üçlü toplantının tamamında bizzat bulunmuş biri olarak, İsrail hiçbir zaman Suriye ordusunun Suriye Kürtlerine yönelik bir saldırısına göz yummamıştır. Bunu yaptığımıza dair her iddia yanlıştır” açıklamasında bulundu.
Türkiye’nin Washington-Şam hattındaki rolü
Reuters’a konuşan başka bir Suriyeli kaynak ise Türkiye’nin operasyondaki rolüyle ilgili konuştu. Kaynağa göre Türkiye “Kürt sivillerin korunması şartıyla Washington’ın SDG’ye karşı operasyona onay vereceğini” Suriyeli yetkililere iletti.
Kürt yetkili Hediye Yusuf da “Paris’teki anlaşma bu savaşa yeşil ışık yakmıştır” dedi.
Suriye’de IŞİD’e karşı savaşta 2015’ten itibaren SDG’ye yoğun destek veren, hatta karadaki en önemli müttefiki olarak değerlendiren ABD’nin Kürtlere birden sırt çevirmesi, Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın bu hafta yaptığı açıklamayla yanlış anlaşılmaya meydan vermeyecek şekilde netlik kazandı. Barrack, artık Suriye’de meşru bir yönetimin bulunduğu, SDG’nin IŞİD’e karşı mücadelede birincil ortak rolünün artık sona erdiği ve SDG için ayrı bir rol öngörülmediği mesajı verdi.
“ABD SDG’yi haftalar öncesinden uyardı”
Paris’teki toplantıdan iki hafta sonra operasyona start verilirken Reuters’a konuşan bir ABD’li diplomat, bu süreçte Washington’ın SDG’ye yıllardır verilen desteğin artık geri çekileceği mesajları vermeye başladığını kaydetti.
Reuters’a konuşan üç ayrı kaynağa göre 17 Ocak’ta ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, SDG komutanı Mazlum Abdi ile Irak’taki Kürdistan bölgesinde bir araya geldi ve ABD çıkarlarının SDG’den değil, Şara’dan yana olduğu mesajını verdi. SDG’li bir yetkili ise bu bilgiyi yalanladı.
ABD’li bir askerî yetkili ve iki Kürt yetkili, ABD’nin SDG’ye, Şara’nın operasyonunun Kürt sivillere zarar vermesi ya da IŞİD’lilerin tutulduğu kamplarda istikrarı tehlikeye atması durumunda koruma güvencesi verdiğini belirtti.
Kürtlerin hayal kırıklığı
Suriye birlikleri başlangıçta ele geçirmeyi teklif ettikleri bölgenin ötesine ilerleyince ABD ordusunun onları ilerlemeyi durdurmaları konusunda uyardığı ve koalisyon uçaklarının bazı kritik bölgelerin üzerinde uyarı fişekleri attığı ancak bu önlemlerin Kürtlerin beklentilerinin çok altında kaldığı belirtildi.
Kürt yetkili Hediye Yusuf, “Koalisyon güçleri ve Amerikalı yetkililerin yaptığı kabul edilemez. Gerçekten hiç mi prensipleriniz yok? Bu şekilde müttefiklerinize ihanet mi edeceksiniz?” tepkisini gösterdi.
Ancak ABD’li kaynaklar operasyonun son aşamasında Şara’nın sınırı aşmaya başladığı, hükümet birliklerinin hızla Arap bölgelerini geri aldıktan ve ateşkes ilan edildikten sonra ilerlemeye devam etmesinin Washington’da kızgınlık yarattığını belirtti. Suriye birliklerinin Kürtlerin elindeki son önemli kaleleri kuşatmasının ardından Şara Salı günü sürpriz bir şekilde yeniden ateşkes ilan etmiş, SDG’nin hafta sonuna kadar bir entegrasyon planı sunması durumunda ilerlemeyi durduracağını söylemişti.
Barrack’ın Şara’dan yana net duruş sergilediği ve SDG’yi entegrasyona çağırdığı açıklama, Şara’nın ikinci ateşkes açıklamasından birkaç dakika sonrasına denk geldi.
Kaynak: DW Türkçe
