Akçay: “Yurt dışında hemen anlıyorlar ne olduğunu. Burada anlamadılar. Kopan linkler sıra dışı bir şey değil çünkü her bakan, işten anlayanın linklerin yeniden ihdas edilmesi gerektiğini anlaması lazım.”
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay, görev süresinin dolmasına iki hafta kala gazetecilerin sorularını yanıtladı.
“Eğer müdahale etmeseydik enflasyonun yüzde 200 olması işten bile değildi”
Gazete Oksijen’den Güzem Yılmaz Ertem’in haberine göre, Akçay, enflasyondaki gerilemenin yüzeysel değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. TCMB’de başkan yardımcısı olarak göreve geldiği dönemde enflasyonun yaklaşık yüzde 48 seviyesinde olduğunu hatırlatan Akçay, bugün gelinen yüzde 31 seviyesinin tek başına “başarı” olarak yorumlanmamasının eksik bir bakış olduğunu ifade etti.
Enflasyondaki düşüşün doğru analiz edilebilmesi için “counterfactual analysis” yaklaşımına dikkat çeken Akçay, yani “Biz bu politikaları uygulamasaydık ne olurdu?” sorusunun sorulması gerektiğini vurguladı. Bu çerçevede, mevcut adımlar atılmasaydı enflasyonun çok daha yüksek seviyelere, hatta yüzde 150-200 bandına ulaşabileceğini dile getirdi. Akçay, o dönemde ekonomideki risklerin oldukça yüksek olduğuna işaret ederek, alınan kararların yalnızca gerçekleşen sonuçlarla değil, önlenen olası senaryolar üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Akçay’dan eleştiri: “Türkiye’nin sorunu veriye değil, inanca bakmak”
Akçay, Türkiye’de ekonomi tartışmalarının en büyük sorunlarından birinin “doğrulama yanlılığı” olduğunu söyledi. Herkesin verileri kendi bakış açısına göre yorumladığını belirten Akçay, “Dünyayı olduğu gibi okumak yerine, görmek istediğimiz gibi okuyoruz. Bu yüzden en doğru politikaya bile yanlış denebiliyor” ifadelerini kullandı.
Geçmişte uygulanan politikaların yurt içinde yeterince anlaşılmadığını vurgulayan Akçay, özellikle Erdem Başçı döneminde yürütülen politikaların yurt dışında daha fazla takdir gördüğünü hatırlattı. Bu dönemde The Banker tarafından “yılın merkez bankası” seçildiğini, buna rağmen bu başarının Türkiye’de yeterince itibar görmediğini söyledi. Merkez Bankası politikalarının zaman zaman bilinçli olarak karmaşık görünebileceğine de dikkat çeken Akçay, özellikle “faiz koridoru” gibi araçların çok eleştirildiğini ancak doğru kullanıldığında etkili olduğunu ifade etti. Piyasalardaki fırsatçı davranışlara karşı bu tür esnek araçların gerektiğini belirten Akçay, bu yaklaşımın genel olarak başarılı olduğunu dile getirdi.
“Türkiye enflasyonda dünyadan koptu”
Osman Cevdet Akçay, Türkiye ekonomisinin temel sorununun yüksek enflasyon ve politika tercihlerindeki hatalar olduğunu söyledi. Küresel karşılaştırmalarda büyümenin benzer seyrettiğini ancak enflasyonda Türkiye’nin belirgin şekilde ayrıştığını vurgulayan Akçay, ülkenin bu alanda “aykırı” bir konumda olduğunu ifade etti.
“Kopan linkler hiç öyle sıra dışı bir şey değil”
Akçay şöyle devam etti:
“Faizi yüzde 17,5’den yüzde 25’e çektik. Sonra 25’ten 30 vesaire böyle gitti ve bize hep şu söylendi: ‘Çok eliniz titrek gittiniz. 17,5’tan 45’e çekseydiniz her şey bir güzel toparlayacaktı, tabii cesaret edemediniz, yukarıdan baskı geldi ancak 25 yaptınız’. Bu arkadaşlara anlatmadık ki ben anlattım bu arada yurt dışında fakat yurt dışında hemen anlıyorlar ne olduğunu. Burada anlamadılar. Neden işe yaramazdı 25 yerine 45? Şundan dolayı yaramazdı; aktarım mekanizması feci hasar almıştı. Benim bir viral olan konuşmam var biliyorsunuz, aslında çok basit bir şey söyledim ben orada; kopan linkler hiç öyle sıra dışı bir şey değil çünkü hakikaten her bakan, işten anlayanın linklerin koptuğunu, yeniden ihdas edilmesi gerektiğini anlaması lazım. Zaman içinde aktardıkça biz mekanizmayı kurdukça aslında faiz artışlarının anlam kazanacağını… ‘Big bang for the buck’ denir İngilizcesiyle, yani her arttırdığım 1 puanın etkisinin maksimum olması için baştan fazla arttırmamam gerekiyordu zaten.”
