Şırnak’ta bulunan 500 yıllık Feqiyê Teyran Medresesi, ihmal ve bakımsızlık nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Şırnak’ın Güçlükonak ilçesine bağlı Görmeç (Finikê Rewî) Köyü’nde bulunan tarihi Feqiyê Teyran Medresesi, ihmal ve bakımsızlık nedeniyle yıkılmayla karşı karşıya.
Yaklaşık 500 yıl önce inşa edilen medrese, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün koruması altında bulunmasına ve ‘Kültür Varlığı’ statüsüne rağmen kaderine terk edildi.
Çatısı tamamen çökmüş, kapı kısmındaki duvarı yıkılan medresenin iç duvarlarında büyük yarıklar ve çökmeler oluşmuş, yapının tanıtım tabelası dahi ortadan ikiye ayrılmış durumda.
‘FEQİYÊ TEYRAN DİLİMİZ VE KÜLTÜRÜMÜZ İÇİN BÜYÜK EMEKLER VERDİ’
Medresede eğitim veren Feqiyê Teyran’ın yalnızca bir şair değil, Kürt dili ve kültürünün temel taşlarından biri olduğunu söyleyen Birca Belek Dil ve Kültür Derneği Yöneticisi Mihyedin Duymak, “Feqiyê Teyran, Melayê Cizîr ve Ehmedê Xanî gibi isimler dilimiz ve kültürümüz için büyük emek verdiler. Bugün baktığında medresenin içinde bulunduğu durum insanı gerçekten üzüyor. Oraya sahip çıkılması lazım. Bu eksiklik hem yöneticilerin hem de toplumundur. Özellikle Botan bölgesinin ve Cizîr’in eksikliğidir. Feqiyê Teyran Medresesi gibi bir yerin bu halde olması ve bugüne kadar sahip çıkılmaması kabul edilemez. Çoktan sahip çıkılması gerekiyordu” diye konuştu.
‘TARİHİNİ KORUMAYAN GELECEĞİNİ KURAMAZ’
Tarihi eserlerin korunmasının gelecek kuşaklara karşı sorumluluk olduğuna dikkati çeken Duymak, “Tarihini bilmeyen ve korumayan bir toplum geleceğini inşa edemez. Eğer bu medrese ve eserler yok olursa geçmişten bugüne taşınan kültürel hafıza da kaybolur. Feqiyê Teyran’a sahip çıkmak aslında dilimize ve kültürümüze sahip çıkmaktır” dedi.
‘SAHİP ÇIKILMAZSA GEÇMİŞİ GELECEĞE TAŞIYAMAYIZ’
Medresenin bugünkü halinin Kürt kültürel mirasına yönelik ilgisizliğin göstergesi olduğunu söyleyen Duymak, “Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî ve Baba Tahirê Uryan gibi isimlerin emeği olmasaydı bugün birçok değerden söz edemezdik. Onlar eserleriyle bize bir gelecek bıraktı. Biz ise o mirası koruyamıyoruz. Eğer bu medrese Türk metropollerinde olsaydı bugün bu halde olmazdı. Çoktan restore edilmiş, koruma altına alınmış ve ziyaret edilen bir kültür merkezi haline getirilmişti. Ama Kürtlerin tarihi ve kültürel değerleri söz konusu olduğunda aynı hassasiyet gösterilmiyor. Tarihi ve kültürel mirasımıza sahip çıkılmazsa, geçmişimizi geleceğe taşıyamayız” ifadelerini kullandı.
FEQIYÊ TEYRAN KİMDİR?
Feqiyê Teyran, Kürt Tasavvufi Halk Edebiyatı’nın ilk temsilcilerinden olarak bilinir. “Feqî” Kürtçe’de öğrenci, “teyr” ise kuş anlamına gelir. Bu nedenle Feqiyê Teyran, aynı zamanda “kuşların öğrencisi” ya da “kuşların talebesi” olarak da bilinir. Doğumuyla ilgili farklı görüşler vardır. Teyran’ın 1560’lı yıllarda dünyaya geldiği ve 70 yaşında yaşamını yitirdiği kabul edilir.
Asıl adı “Mihemed” olan Teyran, Wan’ın Bahçesaray ilçesine bağlı Kartal (Verezûz) kırsal mahallesinde dünyaya gelir. Teyran, eserlerinde toplumsal ve tarihi olaylar ile sevgi ve doğayı işler. Güçlü edebi dili ve sadeliğiyle dikkat çeker ve eserlerindeki anlaşılırlık onu halk arasında daha da sevilir kılar. Teyran, Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilmesine rağmen eserlerini Kürtçe kaleme alır. (MEZOPOTAMYA AJANSI)
