“Çerçeve yasanın ötesinde” panelinde konuşan avukat Ebru Akkal, “Tahmini olarak 4 bin kişinin yasadan yararlanabileceğini, 800 civarında kişinin ise kapsam dışı kalarak yararlanamayacağını düşünüyoruz” dedi.
Halkların Demokratik Kongresi (HDK) ile Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) “Çerçeve yasanın ötesinde” paneli düzenledi.
Panelde ilk konuşan ÖHD üyesi Ebru Akkal, Abdullah Öcalan’ın yasaya dair ilk değerlendirmesinin “Bin kilometrelik yol bir adımla başlar” olduğunu hatırlatarak, henüz birçok noktada çözümün sağlanmadığını ve sürecin devam ettiğini söyledi. Ebru Akkal, “Abdullah Öcalan, ‘Siyasetin çıkaracağı yasa bu sürecin önünü açacak anahtar niteliğindedir’ dedi. Yasanın tüm olumlu ve olumsuz yanlarına dair değerlendirmelerimizi bir tarafta tutmakla beraber kök yasaya dair de tarihsel karşılığına dair de aklımızın bir kenarında tutmamız gereken ilk meselenin bu olduğunu düşünüyorum. Yasa Meclis’te büyük bir konsensusla imzalandı, onaylandı ve yürürlüğe girdi” dedi.
‘O örgütler isterse yararlanabilecek’
Yasanın amaç ve kapsam maddesine işaret eden Ebru Akkal, “PKK ve KCK’nin isminin geçtiği, ona özgü çıkarılan ilk yasa olması açısından da tarihsel anlamda önem atfediyor. Kapsamda sadece PKK ve KCK’yi değil, bağlantılı her türlü oluşum ifadesi de eklenmiş durumda. Halkların Birleşik Devrimci Hareketi olarak adlandırdığımız başka devrimci örgütlerin de içerisinde olduğu PKK ve KCK’nin de birlikte mücadele yürüttüğü oluşumlar oldu. O örgütlerin kendisi de isterlerse bu yasa kapsamından bu ibare vesilesiyle yararlanabilecekler” diye belirtti.
Yasaya dair değerlendirmelerini aktaran Ebru Akkal, “Yasa hukuk tekniği açısından çok zayıf ve gerçekten yasa metni açısından da kötü bir metin. Hukukçuların yorumuna muhtaç olan ve anlam olarak da hukukçular dışında yorumlanması gerçekten güç bir yasa. Biz de hem ÖHD olarak hem de diğer hukukçu arkadaşlarımızla beraber, yasa yürürlüğe girdiğinden beri sürekli olarak yasanın yorumu ve teknik boyutuyla alakalı tartışmalarımızı sürdürüyoruz. Yasadan doğabilecek sorunları tartışıyoruz. Boşluklarını açıklarını konuşuyoruz. Alehte olabileceğini değerlendirdiğimiz bazı düzenlemelerin uygulamasında etki edebileceğimizi düşündüğümüz yönleri var” ifadelerini kullandı.
Kimler yasadan yararlanamayacak?
Yasanın 3’üncü maddesine yönelik değerlendirmelerde bulanan Ebru Akkal, “Yasanın amaç ve kapsamdan sonra soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi aslında yasanın özünü oluşturan esaslı düzenlemelerinden. Bu maddenin uygulamaya geçilmesi için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayınlanması gerekiyor. Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi açısından bir istisna öngörülmüş. Birincisi mevcut TCK arasında kasten öldürme suçu, örgüt ile bağlantılı işlenen kasten öldürme suçları, bir diğeri ise 1 Haziran 2005’den önce işlenen ve ağır müebbet ve müebbet gerektiren suçlar. 1 Haziran 2005, Yeni Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarihtir. Bundan öncesi 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yürürlükte olduğu tarih. O dönemde ‘içtima’ dediğimiz maddenin uygulanmasında kasten öldürmeyi ayırt edemeyecekleri için o dönem verilen cezalarda, kasten öldürme yönünden bir ayrıma gitmeyip doğrudan ağır müebbet ve müebbet suçlarının tamamını istisna kapsamına aldıklarını düşünüyoruz. Dolayısıyla bu suçlar eğer bir soruşturma ya da kavuşturma söz konusuysa ilk etapta yasanın kapsamından yararlanamayacak kişilerdir” dedi.
‘Savcı yeniden bir örgüt suçundan resen soruşturma açamayacak’
Söz konusu maddenin aynı zamanda “örgüt suçlarından” yeni bir soruşturma açılmasını da kurul iznine bağladığını belirten Ebru Akkal, “Yani MGK kararı resmi gazetede yayınlandıktan sonra yasadan yararlanan ve dosyasında erteleme kararı verilen bir kişi hakkında yeniden bir örgüt suçundan soruşturma açılması için Cumhuriyet Savcısı Resen soruşturma açamayacak. Bu yönlü bir dosyanın açılması kurulun iznine tabi olacak. Bunu bir çeşit güvence olarak değerlendirebiliriz. Dolayısıyla basit bir infaz erteleme ya da ceza muhakemesi düzenlemesi diyemeyeceğimiz hem toplumsal iradenin hem de siyasal örgütsel iradenin hayata geçirildiği çok yönlü süreçler olarak bakmamız gerektiğini düşünüyorum. Bunun gibi çok yönlü süreçler açısından da olağanüstü düzenlemelere ve uygulamalara mutlaka ihtiyaç duyulacak” diye konuştu.
Hukuki adımların önemine vurgu yapan Ebru Akkal, “Yasanın devamında 4’üncü madde kanun yolu incelemesinde olan dosyalarla ilgili bir düzenleme getiriyor. Bu dosyalar hakkında bozma kararı verileceği düzenlenmiş. Örneğin Kobanê Kumpas davası açısından bakarsak davanın iddianamesinde 37 kere kasten öldürmeden cezalandırma istenmişti. Dosya şu anda istinaf mahkemesinde. Yasanın ertelemeye dair hükümleri yürürlüğe girdiği zaman ne yapmasını bekliyoruz? İstinaf mahkemesince zaten yasanın emredici hükmü gereği bozma kararı, kaldırma kararı verilerek ilk derece mahkemesine yani Ankara 22’nci Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermesini bekliyoruz. İddianamede öldürme isnadı olsa da ve bu nedenle istisna kapsamında kaldığı düşünülse de, yargılama yapıldığı ve yargılama neticesinde beraat kararı verildiği için kasten öldürme suçlarından istisna kapsamında değerlendirilmeden 3’üncü madde dolayısıyla erteleme kararının verilebileceğini, verilmesi gerektiğini düşünüyor ve bu şekilde yorumluyoruz” diye ifade etti.
‘Abdullah Öcalan 6. madde dolayısıyla yasadan yararlanamayacak’
Yasanın beşinci maddesine de işaret eden Ebru Akkal, “Maddede erteleme süresi içerisinde yeniden suç işlenmesi halinde erteleme kararlarının kaldırılmasına ilişkin bir düzenleme var. Burada sadece şu parantezi açmak gerekir: Herhangi bir suçun işlenmesi erteleme kararının tek başına kaldırılması için yeterli olmayacak. Örgütsel anlamda örgütle bağlantılı bir suçun işlenmesi gerekir ancak erteleme kararının kaldırılabilmesi için 6’ncı madde hükümlüleri açısından infaz ertelemeyi öngörüyor. Burada Sayın Öcalan’da bu madde dolayısıyla istisna kapsamında kalan ve yasadan yararlanamayacak durumda olanlar arasına girmiş oluyor” diye konuştu.
Yasadaki erteleme sürelerine eleştiren Ebru Akkal, “Oldukça uzun erteleme sürelerinin öngörüldüğünü, 10 yıl, 5 yıl gibi sürelerin öngörüldüğünü görüyoruz. Elimizde net bir rakam olmamakla beraber tahmini olarak 4 bin kişinin yasadan yararlanabileceğini, 800 civarında kişinin ise yasanın istisnası kapsamında kalarak yasadan yararlanmayacağına dair bir ön görümüz var. Bizim de en önemli gördüğümüz maddelerden bir tanesi 7’nci madde” dedi.
‘Kurulun yasa üzerinde etkisi olacak’
Kurulan kurullar ve alt kurulların hukuki boyutlarına dikkat çeken Ebru Akkal, “Kurul üyelerinin tamamı neredeyse MGK üyelerinin tamamından oluşuyor. Devletin bütün yürütme organlarının hepsi neredeyse yer almış durumda. Bizim açımızdan en önemli husus bu kurul ve kurulun bünyesinde alt komisyon olarak ifade edilen Barış ve Siyasallaşma Koordinatörlüğü olarak öne çıkıyor. Sayın Öcalan’ın rolünü oynayabileceği, müzakereyi ve hukuki tanınmayı gerçekleştirebileceği bir nokta olması açısından bu kurulu ve yapacağı çalışmaları önemli bulduğumuzu ifade etmek gerek. 7’nci maddenin 3-4 ve 5-5 fıkraları var. Bu maddelerde de kurula yasayla beraber yasadan sonra adli, idari ve yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi ve talepte bulunma noktasında dönemsel değerlendirmeler ve kurula bu anlamda bir inisiyatif tanındığını görüyoruz. Örneğin istisna suçlar bakımından bu hukuki yorumla ifade ettiğim bir husus var: İstisna suçlar bakımından yasada bir gereklilik doğarsa, bu istisnaların kapsam içerisine alınması konusunda örneğin uzun süreli erteleme sürelerinin kısaltılması konusunda süreç içerisinde kurula verilmiş bir yetki var. Yine erteleme sürelerinin kısaltılması konusunda da kurula bir yetki tanınmış durumda. Hak yoksunlukları ile ilgili süreç içerisinde örneğin siyasi yasaklama kararlarının kaldırılmasıyla alakalı da kurulun bir etkisi mevcut olacak” değerlendirmesinde bulundu.
Yasanın hala işletilmediğine dikkat çeken Ebru Akkal, “ İdare ve gözlem kurulu kararlarıyla mahpusların tahliye hakları hala ellerinden alınıyor. Hasta mahpuslar tedaviye erişemeyerek hayatlarından, yaşam haklarından oluyorlar. Basına ve toplumsal muhalefete korkunç bir tazik ve baskı devam ediyor. Yürürlükteki mevcut yasalar açısından da değişim ve dönüşüm iradesini çok net görebileceğimiz bir durum söz konusu değil. Yasa tek başına Türkiye’nin demokratikleşmesine imkan sağlayacak ehil bir yapıya sahip değil. Ama önemli bir imkan ve potansiyel sağladığını düşünüyorum. Bunun gerekçesine baktığımızda da aslında bu konuda bir ibareye yer verilmiş. Ortaya çıkabilecek ihtiyaçlar, elde edilecek tecrübeler, değişen şartlar ve gereklilikler doğrultusunda sürecin hedefine uygun şekilde ilerlemesini sağlamak için mevzuatta değişiklikler ve yeni kanunların ihdası gibi bir ibare eklenmiş” ifadelerini kullandı.
Panel Sincan Kapalı Kadın Cezaevi’nde bulunan Leyla Güven ve Sincan 2 Nolu F Tipi Cezaevi’nde kalan Nazmi Gür’ün mektupları ile devam etti.
Leyla Güven mektubunda, ülkede yaşanan çoklu kriz ve kaoslara rağmen halkların kendi gündemlerini oluşturma çabasının değerli olduğunu belirtti.
‘Peki, kiminle olacak?’
Mektubunda her kaostan sonra topluma çaresizliğin empoze edildiğini ve “Bunlarla olmaz deniliyor. Peki, kiminle olacak?” diye soran Leyla Güven, “Bizce tam da bu noktada, yüksek sesle ve her dilden haykırmak gerekir: Halkların öz gücüyle olur! ‘Halkız biz’ demek gerekir. Halkların birleşik, örgütlü gücünün karşısında hangi sistem, hangi güç durabilir ki? Ortadoğu’da egemenler tarafından yeni bir dizayn projesi yürütülüyor, bu kapsamda ‘statüsüz halk, silahlı örgüt kalmasın’ anlayışıyla yeni işgal girişimleri sürdürülüyor. Gazze’ye yaptıkları soykırımı, ölümü, acıyı, açlığı ve çaresizliği tüm dünya halklarına canlı canlı izleterek işgal ve katıksız kötülükleri sıradanlaştırmaktalar. Evet, milyonlarca insan o vahşet görüntülerini film izler gibi izledi, elinden hiçbir şey gelmedi. Rojava’da da aynı konsepti devreye koymak istediler. Sizce de bir kadın yoldaşın saç örgüleriyle çekilen videosunun servis edilmesi, bir kadının katledildikten sonra binadan aşağı atılması bir provokasyon değil miydi? Bilirsiniz, emperyalistlerin ‘Önce kadınları vurun’ taktiği günümüze kadar hep uygulanarak görüle gelmiş bir vahşettir” diye belirtti.
‘Muhatap mevcut iktidar değil, devletin kendisi’
Panelin konusu olan “Kürt meselesinde demokratik entegrasyon ve çerçeve yasa” konularına dikkat çeken Leyla Güven mektubunda devamla şunları belirtti: “Ülkenin asıl can yakıcı sorunları olmaya devam ediyor. Yüz yılı aşkın bir süredir dağlardan bu yana aradığı muhataplarını, inkâr edilen kimliğini ve kültürünü arayan Kürt halkı nihayet buldu. Bu muhatabın mevcut iktidar değil, devletin kendisi olduğu da açıkça belirtiliyor. Kürt halkı, son 50 yıllık mücadelede varlık ve onur savaşımını tamamlamıştır. Artık Demokratik Cumhuriyetin yeniden inşa edileceği bir aşamadayız. Kürt halkı; önderliğiyle, kurumlarıyla ve tüm parçalardaki halkıyla yeni paradigma ışığında yoluna devam etmek istiyor. Demokratik toplumu demokratik entegrasyon temelinde yeniden inşa etmek istiyoruz.”
‘7’nci maddenin hayata geçirilmesi yasanın gereğidir’
Mektubunda Abdullah Öcalan’ın “Barış ve Demokratik Toplum” stratejisinin hem devlet açısından hem de Kürt toplumu açısından “demokratik dönüşümü” ortaya koyduğunu belirten Gür ise, “Sadece Türkiye’de değil, başta Suriye ve Irak olmak üzere, İran’ı unutmadan, Kürt sorununun demokratik ve barışçıl yöntemlerle, siyasi bir çözümünün mümkün olduğunu, yeni yaklaşımıyla kararlı bir siyasi duruşun sahibi olmuştur. Kuşkusuz Kürtler ve bölge halkları açısından tarihi ve bir o kadar hayati önemde olan yeni paradigma, sürecin başlangıcından bu yana geçen iki yıllık süreçte, bölgesel dengeleri değiştirebilecek/değiştiren gelişmelere yol açmıştır. Kürt siyasi hareketinin bu bütünlüklü çözüm stratejisi bölge halklarının barış içinde, istikrar ve refahı tesis ederek, ortak bir demokratik geleceği inşa edebileceğini göstermektedir” ifadelerine yer verdi.
Sürece dair kimi gecikmelerinin “oyalama taktiklerinin” toplumun barış beklentisinin geleceğe havale edileceği anlamı taşıdığına dikkat çeken Nazmi Gür, bunun kabul edilebilir bir yaklaşım olmadığını vurguladı. Sürecin “silahsızlanma” boyutunun hayati olmasının yanında demokratikleşme, hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye kavuşması gerektiğini belirten Gür mektubun devamında şu ifadeleri kullandı: “Ancak bir o kadar hayati olan demokratikleşme, hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye kavuşturulması gereklidir. Barış ve Demokratik Toplum Sürecinde çözüme ivme kazandıracak, hızlandıracak konulardan biri de taraflardan biri olan ve başmüzakereci olan Sayın Abdullah Öcalan’ın güvenliğinin ve özgürlüğünün bir an önce sağlanmasıdır. 7595 sayılı yasanın hükmü ile birlikte kurulan, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında kurulan “Kurulun” ve bu kurulun ilk toplantısında oluşturduğu “alt kurulların” bir an önce hayata geçmesi ve çalışması gereğidir. Sayın Öcalan’ın, başmüzakereci sıfatıyla konumunun ve statüsünün bir an önce kabulü ve ilan edilmesi yürütülen çözüm sürecinin en önemli dönüm noktalarından biri olacaktır. Bu nedenle çerçeve yasanın 7’nci maddesinin 1, 2 ve 3’üncü bentlerinde öngörülen tüm adli, idari ve yasal düzenlemelerin derhal hayata geçirilmesi, Meclis’te sağlanan büyük siyasi uzlaşmanın ve yasanın gereğidir.”
(MA)
