İran’ın Kürt nüfusun yoğun olduğu batı ve kuzeybatı bölgelerinde, son bir haftada birden fazla silahlı çatışma yaşandı. Olaylar, ABD ile İran arasında sürdürülen diplomatik görüşmelerin gölgesinde, uzun süredir devam eden Kürt muhalefeti-İran güvenlik güçleri gerginliğinin yeni bir tırmanış evresine girdiğine işaret ediyor.
Çatışmaların Yaşandığı Bölgeler
Paveh (Kermanshah): Az bilinen bir silahlı grup olan Xore Heva (“Umudun Güneşi”), burada düzenlediği saldırıyı üstlendi. Saldırıda iki İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) üyesi öldü, iki kişi yaralandı. Grup, eylemi Mahsa Amini’nin 2022’deki ölümünün ardından başlayan protestolara yönelik İran baskısına misilleme olarak tanımladı.
Baneh: Silahlı kişiler bir polis kontrol noktasına saldırdı. Saldırıda iki polis memuru öldü, aralarında 3 yaşında bir kız çocuğunun da bulunduğu üç kişi yaralandı.
Mahabad: PKK’ya bağlı Kürdistan Özgür Yaşam Partisi’nin (PJAK) silahlı kanadı Doğu Kürdistan Savunma Birlikleri (YRK) ile IRGC güçleri arasında çatışmalar yaşandı. 27 Haziran’da bölgede dört militanın öldüğü bildiriliyor.
Taraflar Birbirini Suçluyor
YRK, yaptığı açıklamada saldırgan taraf olmadığını savundu. Örgüt, İran-İsrail savaşı sırasında rejime karşı herhangi bir saldırı düzenlemediğini, tarafsızlığını koruduğunu belirtti.
Ancak ABD ile son görüşmelerin ardından, Devrim Muhafızları’na bağlı güvenlik güçlerinin ve istihbarat servislerinin Kürt halkına yönelik saldırılarını önemli ölçüde yoğunlaştırdığını iddia etti ve bunu “hainlik” olarak nitelendirdi.
PJAK sözcüsü Rivar Abdanan da benzer bir çizgide, Mahabad, Paveh ve Kürdistan’ın diğer bölgelerindeki çatışmaların sorumluluğunu doğrudan Devrim Muhafızları’na yükledi. Abdanan, Kürt halkına ve PJAK güçlerine yönelik saldırılara karşı YRK’nın ve kendi kendini örgütleyen halk güçlerinin öz savunma hakkını kullanmasının meşru olduğunu söyledi.
İran tarafı ise olayları “terör saldırısı” olarak tanımlıyor; devlet medyasına yakın Tasnim News, Paveh’deki saldırıyı bu şekilde haberleştirdi
Ölü Sayısında Belirsizlik
Kaynaklar arasında rakamlar tam örtüşmüyor. Jerusalem Post’un Tasnim’e dayandırdığı habere göre Salı günü iki ayrı saldırıda toplam dört İran güvenlik personeli öldü — bu, en somut ve nispeten doğrulanabilir rakam.
Kürt kaynağı Hengaw’ın haberine göre son haftalarda Mahabad bölgesindeki PJAK- Devrim Muhafızları çatışmalarında yedi kişi öldü: üç İran askeri personeli ve dört YRK gerillası. Ancak PJAK, kendi tarafındaki bu dört gerilla ölümünü resmi olarak doğrulamadı. Sosyal medyada dolaşan iddialarda Mahabad’da iki komutan dahil “onlarca” İran güvenlik personelinin öldürüldüğü öne sürülüyor, ancak bu rakamlar bağımsız kaynaklarca teyit edilmiş değil.
Ayrıca Pazartesi günü ayrı bir olayda, İran rejimiyle işbirliği yaptığı öne sürülen dört Kürt “jash” (işbirlikçi) unsurunun öldürüldüğü bildirildi
Daha Geniş Tablo
Kürt hakları örgütü Hiwa’dan Jino Victoria Doabi, çatışmaların birden fazla bölgeye yayılmasının izole olaylardan öteye geçebileceğini, olası bir tırmanışa işaret ettiğini söylüyor. Kürt muhalif gruplar, İran-İsrail savaşı sırasında rejime karşı potansiyel bir baskı unsuru olarak görülmüştü. Şimdi bazı Kürt kesimler, Washington-Tahran diplomasisinin yeniden başlamasıyla kendilerinin dışarıda bırakılıp güvenlik açığına maruz kalmaktan çekiniyor.
