Kürdistan Bölgesi’nin FIFA Dünya Kupası elemelerine katılabilmesi için, öncelikle FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği) ve kendi kıtasal konfederasyonu olan AFC (Asya Futbol Konfederasyonu) üyeliğini kazanması gerekiyor.
FIFA’nın tüzüğüne göre üyelik şartları kurumsal kurallarla belirleniyor ve bağımsız devletlerle özerk bölgeler arasında hukuki ayrım yapılıyor.
Kürdistan Bölgesi Dünya Kupası elemelerine nasıl katılabilir?
Mevcut durumda Kürdistan Bölgesi, Dünya Kupası elemelerine doğrudan katılamıyor. Çünkü Irak Futbol Federasyonu (IFA), FIFA tarafından Irak’ın tek resmi temsilcisi olarak tanınıyor.
FIFA kurallarına göre teorik olarak iki yol bulunuyor:
1. Irak Futbol Federasyonu’nun onayı
FIFA Statüsü’nün 11.6’ncı maddesine göre, bağımsız olmayan bir bölge, bağlı bulunduğu ülkenin futbol federasyonunun açık ve resmi onayını alması halinde FIFA üyeliği için başvurabiliyor.
Bu durumda Kürdistan Futbol Federasyonu’nun (KFA), Irak Futbol Federasyonu’nun resmi onayını alarak önce AFC’ye, ardından FIFA’ya bağımsız üye olmak için başvurması gerekiyor.
KFA daha önce FIFA dışındaki organizasyonlardan CONIFA turnuvalarında mücadele etmişti.
2. Tam bağımsızlık
Kürdistan Bölgesi’nin bağımsız bir devlet olarak uluslararası alanda tanınması ve Birleşmiş Milletler’e üye olması halinde, kendi milli futbol federasyonunu kurarak doğrudan AFC ve FIFA üyeliğine başvurma hakkı doğuyor.
Bağımsız olup FIFA üyesi olmayan ülkeler
Uluslararası alanda tanınan her devlet otomatik olarak FIFA üyesi olamıyor.
Monako
Birleşmiş Milletler üyesi olan Monako’nun futbol federasyonu ne FIFA ne de UEFA üyesi. Ülkenin futbol yapısı büyük ölçüde Fransa Ligi’nde mücadele eden AS Monaco üzerine kurulu olduğundan, FIFA’nın istediği ulusal lig ve altyapı kriterlerini karşılamıyor.
Vatikan
Vatikan bağımsız bir devlet olmasına rağmen FIFA üyesi değil. Nüfus yapısı ve profesyonel futbol organizasyonunun bulunmaması nedeniyle gerekli şartları sağlayamıyor.
Pasifik ada ülkeleri
Kiribati ve Tuvalu gibi ülkeler Okyanusya Futbol Konfederasyonu’nun (OFC) ortak üyesi olmalarına rağmen FIFA üyesi değiller.
Bunun nedeni; stadyum, altyapı, ulusal lig organizasyonu ve mali kriterler gibi FIFA standartlarını karşılayamamaları.
Devlet olmayan ancak FIFA üyesi olan bölgeler
FIFA’nın 211 üyesi bulunuyor. Bu sayı, Birleşmiş Milletler’in 193 üyesinden daha fazla.
Bunun nedeni, bazı devlet dışı bölgelerin de FIFA üyeliğine kabul edilmiş olması.
Birleşik Krallık’ın dört ülkesi
İngiltere
İskoçya
Galler
Kuzey İrlanda
Bu dört federasyon, FIFA kurulmadan önce futbolun kurallarını oluşturan ilk federasyonlar arasında yer aldıkları için tarihi ayrıcalıklarını koruyor.
Özel statülü bölgeler
FIFA üyeleri arasında şu bölgeler de bulunuyor:
Cebelitarık
Porto Riko
Guam
Bermuda
Anguilla
Hong Kong
Makao
Bu bölgelerin çoğu, FIFA’nın eski üyelik kuralları yürürlükteyken federasyon olarak kabul edildi.
Ancak FIFA, 2016 yılında üyelik kurallarını önemli ölçüde sıkılaştırdı. Günümüzde bağımsız olmayan yeni bir bölgenin FIFA üyeliği kazanması çok daha zor hale geldi.
Özel siyasi statüye sahip örnekler
FIFA’nın istisna oluşturduğu örnekler arasında:
Filistin
Kosova
Çin Taipei (Tayvan) yer alıyor.
Filistin, 1998 yılında BM’de gözlemci statüsü kazanmadan önce FIFA üyeliğine kabul edildi. Kosova ve Çin Taipei ise özel diplomatik ve sportif düzenlemeler kapsamında FIFA üyesi oldu.
Sonuç
Mevcut FIFA kurallarına göre Kürdistan Bölgesi’nin Dünya Kupası elemelerine katılmasının en gerçekçi yolu, Irak Futbol Federasyonu’nun resmi onayını alarak FIFA ve AFC üyeliğine başvurmasıdır. Bunun dışında, uluslararası alanda bağımsız bir devlet olarak tanınması halinde de doğrudan üyelik başvurusu yapabilir.
Ancak FIFA’nın 2016’dan sonra üyelik şartlarını ağırlaştırması nedeniyle, Irak Futbol Federasyonu’nun onayı olmadan Kürdistan Bölgesi’nin kısa vadede FIFA üyeliği kazanması hukuken oldukça zor görünüyor.
Kaynak: Rudaw TV-İsmail Abdullah
