SAMER’in 22 Ağustos ile 15 Eylül tarihleri arasında Rojava ekseninde Suriye’de yaşanan olaylara dair yayınladığı sanal medya raporuna göre; bir ayda yaşanan olaylar “entegrasyon sürecine duyulan güveni sınayan” gelişmeler olarak adlandırıldı. Raporda “SDG’nin bağımsız askeri yapı olarak sona ermesinin Kürt meselesini ortadan kaldırmadığını; aksine meselenin niteliğini değiştirdiğini göstermektedir” denildi. Saha Araştırmaları Merkezi (SAMER), “Rojava/Suriye’de entegrasyon, SDG’nin feshi ve yeni siyasal düzene ilişkin sosyal medya söylemlerinin nitel analizi” raporunu paylaştı.
Analizde, çalışmanın bulgularının entegrasyona dair 22 Ağustos’ta belli bağlamlarda pozitif olan tartışmaların, Sîpan Haznî’nin katledilmesinin ardından bir kırılma anı yaşadığını, içerik ve duygu bağlamlarının kaygı ve güven eksenli yüklenimler içerdiğini, entegrasyonun geleceğinin pratikte sınandığı alanların belirleyeceğini tespit edildiği kaydedildi.
Yine incelenen paylaşımların, entegrasyona ilişkin tutumların basit biçimde “destek” ve “karşıtlık” şeklinde sınıflandırılamayacağını gösterdiği belirtildi. Bunun yerine entegrasyon, siyasal normalleşme ve yeni Suriye’nin kuruluşuna katılım şeklinde 3 yaklaşımın açığa çıktığının belirtildiği analizde, “Olumlu yaklaşım; entegrasyonu ancak hak, güvenlik ve siyasi temsil güvenceleri altında kabul eden koşullu rıza; ve entegrasyonu mevcut kazanımların tasfiyesi ve asimilasyon riski olarak değerlendiren eleştirel yaklaşım. Bu üç alan arasında kesin sınırlar bulunmamaktadır” denildi.
‘SDG’nin feshedilmesi Kürt sorununu ortadan kaldırmıyor’
Analizin sonuç kısmında şu ifadelere yer verildi: “22 Ağustos–15 Eylül 2026 döneminde incelenen sosyal medya söylemleri, SDG’nin bağımsız askeri yapı olarak sona ermesinin Kürt meselesini ortadan kaldırmadığını; aksine meselenin niteliğini değiştirdiğini göstermektedir. Askeri statü ve silahlı yapı tartışmasının ağırlığı azalırken, tartışmanın merkezine giderek anayasal statü, siyasi temsil, Kürtçe eğitim, kültürel haklar, yerel kurumların geleceği ve güvenlik yerleşmektedir. Bu çerçevede entegrasyon, sosyal medya söyleminde tamamlanmış bir sonuçtan ziyade devam eden ve uygulama aşamasında sınanan bir süreç olarak ortaya çıkmaktadır. SDG’nin devlet yapısına dahil edilmesi veya bağımsız askeri yapının sona ermesi, kullanıcıların önemli bir bölümü açısından tek başına yeterli bir siyasal güvence olarak görülmemektedir. Entegrasyonun toplumsal anlamı, bu kurumsal dönüşümün Kürtlerin gündelik yaşamına ve siyasal statüsüne nasıl yansıyacağı üzerinden şekillenmektedir.
Kürtçe eğitim tartışması
Kürtçe eğitim tartışması bu gerilimin gündelik hayattaki en görünür örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Dil meselesi, sanal medya kullanıcılarının söylemlerinde yalnızca eğitim politikası bağlamında değil; kimlik, kültürel hafıza, toplumsal aidiyet ve gelecek kuşakların devamlılığı bağlamında ele alınmaktadır. Bu nedenle eğitim alanındaki uygulamalar, daha geniş siyasal düzenin Kürtlerin kimlik ve kültürel haklarına yaklaşımının bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Güvenlik olayları ise entegrasyonun başka bir temel boyutunu görünür hale getirmiştir. Sipan Haznî’nin öldürülmesi ve Kobani cezaevi olayı sonrasında tartışma, devlet kurumlarına dahil olmanın güvenlik sağlayıp sağlamadığı ve yeni devlet yapısının bölge halkını koruma kapasitesine sahip olup olmadığı sorularına yönelmiştir. Sosyal medya kullanıcılarının olaylara ilişkin fail, sorumluluk ve neden anlatıları birbirinden farklılaşsa da, ortak temalardan biri güvenlik güvencesinin sorgulanmasıdır. Bu nedenle söz konusu olaylar, yalnızca münferit güvenlik vakaları olarak değil, entegrasyon sürecine duyulan güvenin sınandığı gelişmeler olarak anlamlandırılmıştır.
Entegresyon
Bu bağlamda sosyal medya söyleminde ortaya çıkan duygusal dönüşüm, doğrusal bir ‘destekten karşıtlığa’ geçiş şeklinde değerlendirilmemelidir. Zira araştırmanın genel bulgusu, sosyal medya söylemlerindeki temel ayrışmanın basit biçimde ‘entegrasyondan yana olanlar’ ve ‘entegrasyona karşı olanlar’ şeklinde kurulamayacağıdır. Daha açıklayıcı ayrım, entegrasyonun hangi koşullarda, hangi haklarla ve hangi güvenlik mekanizmaları altında gerçekleşeceği konusunda ortaya çıkmaktadır.”
(MA)
