BBC’nin haberine göre kent sakinlerinden Halia, son dönemde yaşananları aktarırken “Dün gece iki sivil daha hayatını kaybetti” dedi. Telefon bağlantısı kısa süre sonra kesildi.
Halia, üç gün sonra yaptığı açıklamada öldürülen iki kişinin yakından tanıdığı bir karı koca olduğunu söyledi.
Çift, Oleşki’ye yaklaşık 23 kilometre uzaklıktaki en yakın yerleşim olan Radensk’ten bir çanta dolusu gıda alarak evlerine dönüyordu. Ancak Rus işgal makamlarının uyguladığı sokağa çıkma yasağı başlamadan önce kente ulaşamadılar.
İki sivil daha sonra bir dron saldırısında öldürüldü. Dört ayrı kaynak, 20 Eylül’de gıda taşıyan iki sivilin hayatını kaybettiğini doğruladı.
Güvenliği nedeniyle gerçek adının kullanılmasını istemeyen Halia’nın adı değiştirildi.
Oleşki, 2022’den bu yana Rusya’nın işgali altında bulunuyor. Kent, Ukrayna mevzilerini Rus güçlerinden ayıran Dinyeper Nehri ile Rus birlikleri arasında sıkışmış durumda.
6 bin kişi kentte yaşamaya devam ediyor
Oleşki, 2023’te Nova Kahovka Barajı’nın yıkılması sonrasında binlerce kişinin evini kaybettiği kentlerden biri oldu. Barajın yıkılmasıyla kentteki binalar çatılarına kadar su altında kaldı.
Ukrayna ve NATO, barajın Rusya tarafından havaya uçurulduğunu savunurken Rusya saldırıdan Ukrayna’yı sorumlu tuttu.
Rusya’nın tam kapsamlı işgalinden önce yaklaşık 24 bin kişinin yaşadığı Oleşki’de Ukrayna hükümeti bugün kent ve çevresinde yaklaşık 6 bin kişinin kaldığını tahmin ediyor. Bu kişilerin yaklaşık 200’ünün çocuk olduğu belirtiliyor.
Kentte ve çevresinde yaşayanların aktardığına göre çocuklar yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerinin yokluğu nedeniyle ciddi sorunlar yaşıyor. Eğitim imkanlarından da mahrum kalan çocukların durumunun giderek kötüleştiği ifade ediliyor.
BBC’ye konuşan çok sayıda kişi, kentte yalnızca bir hastanenin kısmen faaliyet gösterdiğini ve hastanenin haftada birkaç gün açılarak kritik ampütasyon operasyonları gerçekleştirdiğini söyledi.
Ukrayna, bölgeye yardım ve temel ihtiyaç malzemeleri ulaştırmaya çalışsa da son aylarda başarılı olamadı.
Kremlin de haftanın başında Oleşki’de “kritik bir durum” yaşandığını ve “gıda ve ilaç tedarikinde sorunlar” bulunduğunu kabul etti. Ancak Kremlin, Rus ordusunun bu sorunları çözmek için çalıştığını savundu ve yaşananlardan Kiev’i sorumlu tuttu.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha ise kentteki halkın Rus güçleri tarafından “tam ablukaya” alındığını söyledi.
Sybiha, salı günü New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısında uluslararası topluma Rusya’ya baskı yaparak kente insani yardım girişine izin verilmesini sağlama çağrısında bulundu.
Oleşki’de günde yalnızca bir öğün yemek
Oleşki’de yaşayan Halia, temel ihtiyaçlara erişimin giderek zorlaştığını belirtti. Kentte gıda bulunmadığını söyleyen Halia, son gıda yardımının mayıs ayında ulaştığını aktardı.
Halia, “Günde yalnızca bir kez, sadece akşam yemeği yiyorum” dedi. Beslenmesini sade ekmek, zaman zaman domates veya bal ve çayla sürdürdüğünü belirten Halia, “Hepsi bu” ifadelerini kullandı.
Kent sakinlerinin ellerindeki sebzeler tükendikçe bahçelerde yetişen yabani otları toplamaya ve pişirerek yemeye başladığı bildirildi.
Oleşki’de 2023’ten bu yana doğal gaz ve elektrik bulunmuyor. Bu nedenle kent sakinleri yemek pişirmek ve temel ihtiyaçlarını karşılamak için farklı yöntemlere başvuruyor.
Yerel Telegram gruplarında hangi yabani otların yenmesinin güvenli olduğu ve nasıl kaynatılması gerektiği tartışılıyor. Kent sakinleri ayrıca ellerindeki yiyecekleri satmak, takas etmek veya paylaşmak için birbirleriyle iletişim kuruyor.
Oleşki’de artık açık mağaza yok ve Kent sakinleri kıyafet ve hijyen ürünleri dahil temel ihtiyaçlarını temin edemiyor.
Kahovka Barajı’nın saldırıya uğramasından bu yana kentte elektrik, doğal gaz ve su bulunmadığı belirtiliyor.
Bazı kent sakinleri geçmişte ihtiyaç malzemesi bulmak amacıyla mayınlı yollardan yürüyerek Oleşki’den çıkmayı göze aldı. Bölgedeki güvenlik koşulları nedeniyle bu güzergahların artık kullanılması çok tehlikeli kabul ediliyor.
Kentte kaç kişinin öldüğü bilinmiyor
Oleşki’de kaç kişinin hayatını kaybettiğini belirlemek son derece zor.
Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, bu yıl Oleşki ve yaklaşık 24 kilometre doğusundaki Hola Prystan’da en az 29 sivilin öldürüldüğüne ve 54 sivilin yaralandığına ilişkin raporlar kaydetti.
Yerel gönüllüler ise gerçek sayının bundan önemli ölçüde daha yüksek olabileceğini tahmin ediyor.
Oleşki’den 2022 yazında, kentin Rus ordusu tarafından ele geçirilmesinden birkaç ay sonra kaçmayı başaran Ksenia Arkhipova, o tarihten bu yana hayatını kaybedenlerin sayısını tutuyor.
Oleşki’ye gıda ve ilaç ulaştırılması ile sivillerin tahliye edilmesi için yürütülen çalışmalara katılan Arkhipova, kent sakinlerinin hassas kişisel bilgilerini emanet ettiği bir gönüllü.
Arkhipova, hayatını kaybedenlerin isimlerini ve doğum tarihlerini öğrendikçe bir liste oluşturduğunu ve listede yaklaşık 1.200 kişinin bulunduğunu söyledi.
“Bazen listeyi güncelleyecek zamanım olmuyor çünkü liste her gün bir veya iki kişi daha uzuyor. Biri dron tarafından öldürülüyor, bir başkası mayına basıyor” diyen Arkhipova, ölü sayısının sürekli arttığını belirtti.
BBC, Arkhipova’nın verdiği toplam sayıyı bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtiyor.
Ölülerin gömülmesine izin verilmiyor
Oleşki’deki ölü sayısının belirlenmesini zorlaştıran bir başka unsur da Rus işgal makamlarının cenazelerin gömülmesine yönelik kısıtlamaları.
Kent sakinleri, Rus makamlarının dron saldırısında öldürülen, mayına basarak hayatını kaybeden veya başka bir şekilde öldürülen kişilerin gömülmesine izin vermediğini söylüyor.
Tetiana, “Bir dron tarafından öldürülmüşlerse, mayına basmışlarsa veya başka herhangi bir şekilde hayatlarını kaybetmişlerse ölüleri gömmemize izin vermiyorlar” dedi.
BBC’ye göre Rus işgal makamları, bu tür ölümlerin Rus bir doktor tarafından yapılacak otopsiyle doğrulanmasını talep ediyor fakat Oleşki’de bunun yapılması mümkün değil.
Tetiana, yalnızca doğal nedenlerle hayatını kaybedenlerin gömülebildiğini belirterek, “Sonuç olarak bazı cesetler aralık ayından bu yana sokaklarda” dedi.
Gönüllü Ksenia Arkhipova da bazı cesetlerin yerel hastanenin morgunda biriktiğini söyledi. Arkhipova, hastanenin kıştan bu yana elektriğinin bulunmadığını belirterek bazı cesetlerin ise sokak köpekleri tarafından parçalandığını aktardı.
Oleşki ve Rusya’nın işgali altındaki Ukrayna’nın diğer bölgelerinde yardım faaliyetleri yürüten Humanity adlı yardım kuruluşunun kurucu ortaklarından Ester Vrataryova, yaşananların psikolojik baskı aracı olarak kullanıldığını söyledi.
Vrataryova, “Bu, psikolojik bir baskı aracı. Bir cesedi gömmeye çalışırsanız sıradaki kişi siz olursunuz” dedi.
