Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Gümüş’ün değerlendirmeleriyle hazırlanan ve Eğitim Sen Adana DEK Grubu tarafından yayımlanan rapor, farklı anadillere sahip öğrencilerin eğitim süreçlerinde yaşadığı sorunları ortaya koydu.
“Nasıl Bir Eğitim: Mevcut Yapı ve Durum Analizi ve Doğa-Kişi-Toplum İçin Demokratik Eğitim Modeli Önerisi” başlıklı araştırma, 26 okulda eğitim gören 18 bin 316 öğrenciyi kapsayan veriler üzerinden hazırlandı.
Raporda öğrencilerin anadillerinin ağırlıklı olarak Türkçe, Kürtçe ve Arapça olduğu belirtilirken, mevcut eğitim sisteminin bu dilsel çeşitliliğe yeterince yanıt veremediği vurgulandı.
Okulların Büyük Bölümünde Anadili Eğitimi Yok
Araştırmaya göre okulların yüzde 90,5’inde anadili eğitimi seçeneği bulunmuyor. Farklı anadile sahip öğrencilerin önemli bir bölümünün öğrenme sürecinde güçlük yaşadığı belirtilirken, okulların yüzde 77,8’inde bu öğrencilerin eğitim sürecinde çeşitli sorunlarla karşılaştığı ifade edildi.
Raporda, öğrencilerin kendi anadillerinde eğitim veya destek alma imkanlarının sınırlı olmasının öğrenme süreçlerini olumsuz etkilediği belirtildi.
Dışlanma ve Ayrımcılık Dikkat Çekti
Araştırmada öğrenciler arasındaki dışlanma ve ayrımcılık da öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Verilere göre okulların yüzde 92,3’ünde öğrenciler arasında dışlanma veya farklı muamele görülüyor. Her üç öğrenciden birinin ise öğretmen kaynaklı dışlanmaya maruz kaldığı kaydedildi.
Dilsel ve kültürel farklılıkların eğitim ortamlarında yeterince dikkate alınmamasının öğrencilerin okula uyumunu ve akademik başarılarını olumsuz etkileyebildiği değerlendirildi.
Yoksulluk Eğitim Hakkını Zorluyor
Rapor, ekonomik koşulların da öğrencilerin eğitim hayatını doğrudan etkilediğini ortaya koydu. Buna göre öğrenci ailelerinin yaklaşık yüzde 90’ı yoksulluk sınırının altında yaşamını sürdürüyor.
Araştırmada çocukların yüzde 40’ının düzenli harçlığı bulunmadığı, yüzde 22,2’sinin ise çoğu gün harçlık alamadığı belirtildi. Ayrıca öğrencilerin yüzde 47’sinin haftanın 4-5 günü kahvaltı yapmadan okula gittiği, yüzde 48,3’ünün ise yanında hiç meyve getiremediği ifade edildi.
Demokratik ve Çok Dilli Eğitim Çağrısı
Prof. Dr. Adnan Gümüş ve çalışma grubu tarafından hazırlanan raporda, öğrencilerin dilsel ve kültürel farklılıklarını dikkate alan daha demokratik ve kapsayıcı bir eğitim modeline ihtiyaç olduğu vurgulandı.
Raporda, anadili eğitimi imkanlarının geliştirilmesinin öğrenme güçlüklerinin azaltılması, eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve öğrencilerin eğitim süreçlerine daha etkin katılım sağlaması açısından önemli olduğu ifade edildi.
