Umut Vakfı’nın 2025 raporu, Türkiye’de bireysel silahlanmanın ulaştığı boyutu ortaya koydu. Vakfa göre ülkede yaklaşık 34 milyon silah bulunurken, her gün ortalama 10 kişi silahlı saldırılarda yaşamını yitiriyor. İlk sırada Marmara Bölgesi var.
Türkiye’de bireysel silahlanmaya ilişkin tartışmalar, Muğla’nın Fethiye ilçesinde komşular arasında yaşanan ve bir kişinin hayatını kaybettiği silahlı saldırının ardından yeniden gündeme geldi. Umut Vakfı’nın hazırladığı “Türkiye Silahlı Şiddet Haritası 2025” raporu, ülkede ruhsatsız silahların yaygınlığına ve silahlı şiddetin ulaştığı boyuta dikkat çekiyor.
Rapora göre 2025 yılında Türkiye genelinde basına yansıyan 3 bin 422 silahlı şiddet olayı kaydedildi. Bu olaylarda 2 bin 225 kişi yaşamını yitirirken, 3 bin 167 kişi yaralandı.
Umut Vakfı’nın 2014’ten bu yana medya kayıtlarını esas alarak hazırladığı verilere göre ise 2014-2026 döneminde toplam 41 bin 420 silahlı şiddet olayı basına yansıdı. Bu olaylarda 26 bin 29 kişi hayatını kaybetti, 38 bin 203 kişi yaralandı.
Raporda kaçak silahlara ilişkin veriler de yer aldı. Buna göre 2025 yılında 110 bin 470 kaçak silah ele geçirilirken, yalnızca bu yılın ilk üç ayında yakalanan kaçak silah sayısı 25 bin 580 oldu.
EN FAZLA OLAY MARMARA BÖLGESİ’NDE
Bölgesel dağılıma göre silahlı şiddetin en yoğun görüldüğü bölge Marmara oldu. Bölgede 916 silahlı şiddet olayı basına yansıdı. Marmara’yı 582 olayla Güneydoğu Anadolu, 502 olayla İç Anadolu, 437 olayla Karadeniz, 393’er olayla Akdeniz ve Ege, 199 olayla ise Doğu Anadolu izledi.
“RUHSATSIZ SİLAH SAYISI 30 MİLYON”
NEFES’e konuşan Umut Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi ve Psikiyatri Uzmanı Dr. Ayhan Akcan, Türkiye’de yaklaşık 4 milyon ruhsatlı silah bulunduğunu belirtti. Akcan, bunların yaklaşık 1 milyonunun güvenlik güçlerinde, 3 milyonunun ise sivillerde olduğunu söyledi.
Akcan’a göre ruhsatsız silah sayısı ise yaklaşık 30 milyon seviyesinde. Böylece ülkedeki toplam silah sayısının 34 milyona ulaştığı öne sürülüyor.
Silahlara erişimin kolay olmasının, aile içi şiddet, komşu anlaşmazlıkları ve husumet gibi olayların ölümcül sonuçlanmasına yol açtığını belirten Akcan, Türkiye’de cinayetlerin yaklaşık yüzde 80’inin ateşli silahlarla işlendiğini ifade etti.
Akcan, her yıl ortalama 2 bin 500 kişinin ateşli silahlar nedeniyle yaşamını yitirdiğini, bunun günde yaklaşık 10 ölüme karşılık geldiğini söyledi. Vakfın verilerine göre cinayetlerde kullanılan silahların yüzde 96’sını ruhsatsız, yüzde 4’ünü ise ruhsatlı silahlar oluşturuyor.
“BASINA YANISMAYAN VAKALAR TABLOYU AĞIRLAŞTIRIYOR”
Akcan, vakfın verilerinin yalnızca medyaya yansıyan olayları kapsadığına dikkat çekerek, kayıt altına alınmayan vakalar dikkate alındığında silahlı şiddetin gerçek boyutunun daha ağır olabileceğini söyledi.
Aile içi şiddet olaylarında da ateşli silah kullanımının yaygın olduğuna işaret eden Akcan, kadın cinayetlerinin yaklaşık yüzde 18’inde ateşli silah kullanıldığını belirtti. Son yıllarda farklı ülkelerde yaşanan okul saldırılarının da silah edinimi ve muhafazasına ilişkin düzenlemelerin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
Akcan, bireysel silahlanmanın kontrol altına alınabilmesi için ruhsat sisteminin yeniden düzenlenmesini önerdi.
Öneriler arasında ruhsat süresinin beş yıldan iki yıla indirilmesi, ruhsat sahiplerinin yılda en az bir kez denetlenmesi, silahların şifreli kasalarda saklanmasının zorunlu hale getirilmesi ve silah ruhsatı başvurularında psikolojik değerlendirme yapılması yer alıyor.
KAÇAK SİLAHLAR SOSYAL MEDYA ÜZERİNDEN SATILIYOR
Türkiye’de yürürlükte bulunan mevzuat, ateşli silahların yalnızca valilik izni bulunan satış noktalarından temin edilmesine izin veriyor ve internet üzerinden silah satışını yasaklıyor.
Buna karşın, kaçak silah ticaretinin Telegram gibi mesajlaşma ve sosyal medya platformları üzerinden sürdüğü, kuryeler aracılığıyla teslimat yapılabildiği belirtiliyor. Uzmanlara göre ruhsatsız silaha yönelik yaptırımların yetersiz kalması da yasa dışı silah edinimini kolaylaştıran başlıca etkenlerden biri.
