Suriye’de 101 insan hakları ve sivil toplum kuruluşu, temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan, ulusal ve dini çoğulculuğu koruyan kalıcı anayasanın hazırlanması için kapsamlı ve katılımcı bir süreç başlatılmasını istedi.
Suriye İnsan Hakları Örgütleri ve Kurumları Federasyonu, 101 insan hakları ve sivil toplum kuruluşunun katılımıyla, ülkede kalıcı anayasanın hazırlanması için ulusal, kapsamlı ve katılımcı bir süreç başlatılması çağrısında bulundu.
Açıklamada, kalıcı anayasanın Suriyelilerin özgür iradesini yansıtan ortak bir ulusal sözleşme olması gerektiği belirtildi. Anayasanın devletin niteliğini ve yönetim sistemini belirlemesi, güçler ayrılığını, yargı bağımsızlığını ve hesap verebilirliği güvence altına alması gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, siyasi tekelciliğe ve dışlayıcı politikalara karşı uyarıda bulunularak, hukukun üstünlüğü ve eşitliğin anayasal güvence altına alınması istendi.
Hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması istendi
Kuruluşlar; düşünce ve ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, örgütlenme, barışçıl toplanma ve inanç özgürlüğünün korunması gerektiğini belirtti.
Geçmişte yaşanan ihlallerin mirasıyla yüzleşilmesi gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, geçiş dönemi adaleti, hakikatin ortaya çıkarılması, sorumluların hesap vermesi ve mağdurların haklarının teslim edilmesi çağrısı yapıldı.
Anayasa hazırlık sürecine kadınların, gençlerin, farklı ulusal, dini ve kültürel bileşenlerin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarının, yerinden edilenlerin, mültecilerin ve yurt dışındaki Suriyelilerin katılımının sağlanması gerektiği kaydedildi.
Geçici anayasal bildirinin gözden geçirilmesi çağrısı
Kuruluşlar, açık bir anayasal yol haritasının hazırlanmasını, bağımsız ve farklı kesimleri temsil eden bir heyetin oluşturulmasını ve kapsamlı ulusal diyalog başlatılmasını istedi. Anayasa taslaklarının kamuoyunun tartışmasına açılması ve demokratik, şeffaf bir mekanizmayla, halk oylaması da dahil olmak üzere kabul edilmesi çağrısında bulunuldu.
Açıklamada ayrıca, 13 Mart 2025’te yayımlanan geçici anayasal bildirinin gözden geçirilmesi ve hükümlerinin hukuki ve insan hakları açısından değerlendirilmesi talep edildi. Bu incelemenin hukukun üstünlüğünü, güçler ayrılığını, yargı bağımsızlığını ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına alması gerektiği belirtildi.
Geçiş döneminin kalıcı hale gelmesine karşı uyarı
Kuruluşlar, geçiş döneminin kalıcı bir yönetime dönüşmesi veya iktidar tekelinin yeniden üretilmesi için bir çerçeveye dönüşmesi tehlikesine dikkat çekti.
Geçiş sürecinin süreyle sınırlandırılması ve özgür, adil seçimlere ve iktidarın barışçıl biçimde el değiştirmesine zemin hazırlaması gerektiği vurgulandı.
Birleşmiş Milletler ve ilgili uluslararası kuruluşlara da çağrıda bulunan örgütler, Suriye’nin egemenliğine ve halkın kendi geleceğini belirleme hakkına saygı gösterilerek anayasa sürecine hukuki ve teknik destek verilmesini istedi.
Kaynak: Basnews
