DW Türkçe’den Alican Uludağ’ın haberi…. Kamuoyunda “Süleymancılar” olarak anılan dini yapılanmanın lideri Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu 49 kişi hakkında “çıkar amaçlı suç örgütü” iddiasıyla yürütülen soruşturma, Türkiye’nin en kapalı dini yapılarından birini gündeme taşıdı.
Süleymancıların kökeni Osmanlı dönemine kadar uzanıyor. Son yıllarda cemaate bağlı yurtlardaki ölümler ve cinsel istismar iddiaları ile de haberlere konu olan yapılanma, farklı alanlarda ticari faaliyetler de gösteriyor.
Peki mensuplarının lacivert takke takmasıyla da bilinen Süleymancılar kimdir? Kuruluşu, örgütlenmesi, siyasetle ilişkileri nasıldır?
Cemaatin kökeni Nakşiliğe dayanıyor
Bugün Bulgaristan sınırları içerisinde yer alan Silistre’de doğan Süleyman Hilmi Tunahan tarafından kurulan Süleymancılar Cemaati’nin kökeni Nakşibendi tarikatına dayanıyor.
Bu nedenle Tunahan’a aynı zamanda dini çevrelerde “Nakşibendi-Müceddidi Şeyhi” deniyor.
Tunahan, Nakşibendiyye Tarikatı’nın Müceddidiyye koluna bağlıyken daha sonra cemaat kamuoyunda bilinen adıyla “Süleymancılar” veya kendilerinin deyimiyle “Süleymanlılar” adını aldı.
Süleyman Hilmi Tunahan kimdir?
Osmanlı Devleti’nin son yıllarında doğan ve medrese eğitimi alan Tunahan, 1922’de müderris oldu. Osmanlı döneminde medreselerde eğitim veren yüksek rütbeli öğretim üyelerine “müderris” deniyordu.
Diyanet İşleri Başkanlığının gizli tarikatlar raporuna göre Tunahan, 3 Mart 1924’te Tevhid-i Tedrisat Kanunu yürürlüğe girince müderrislikten istifa etti. Tunahan’ın verdiği dini eğitimler ise yer altına indi, gönüllü olarak din öğretimi vermeye başladı.
4 Şubat 1938 tarihinde de vaizlik görevine geri döndü ve İstanbul’da bazı camilerde faaliyetler yürüttü. Bu sırada cami ve bazı evlerde gizli dersler vermeye başladı.
Hakkında başlatılan soruşturma uyarınca 1943’te vâizlik belgesi iptal edilen Tunahan, Demokrat Parti döneminde 24 Mart 1950 tarihinde tekrar bu izni aldı.
Süleymancıların son lideri Alihan Kuriş kimdir?
Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1959’da ölümünün ardından cemaatin liderliğine Kemal Kaçar geldi. Kaçar’ın 2000’de ölümünden sonra Arif Ahmet Denizolgun başa geçti.
Denizolgun’un 8 Eylül 2016’da ölümünün ardından 34 yaşındaki Alihan Kuriş, Süleymancılar Cemaati’nin son lideri oldu.
1979 doğumlu olan Kuriş, Süleyman Hilmi Tunahan’ın torunu Arif Ahmet Denizolgun’un yeğeni Alihan Kuriş olarak biliniyor.
Kuran kursları ve öğrenci yurduyla başladılar
Cemaat, Süleyman Hilmi Tunahan tarafından kurulduğunda din öğretimi gibi faaliyetlerini gizli şekilde evlerde ve camilerde yürütürken özellikle Demokrat Parti iktidarıyla bu sistem değişmeye başladı.
Öğrenci yurdu ve Kuran kursu açarak çocuklara ve öğrencilere dini eğitim veren cemaat, zamanla Türkiye’nin birçok ilinde örgütlendi. Cemaatin gelirlerini üye aidatları ve bağışlar oluşturdu.
Son yıllarda ise diğer tarikat ve cemaatler gibi ticari faaliyetleri öne çıktı.
Cemaat bugün eğitim ve yurt faaliyetlerinin yanı sıra gıda, sağlık, turizm, tekstil, inşaat ve gayrimenkul gibi farklı sektörlerde faaliyet gösteren ticari şirketlere sahip.
Diyanet: İçe kapalı yapı
Diyanet raporunda Süleymancıların yapısına ilişkin dikkat çekici bir değerlendirme de yer alıyor. Raporda, “Nakşi geleneği içinde ortaya çıkan ancak kendisini tarikat olarak tanımlamayan yapının son derece içe kapalı olduğu ve bu nedenle görüşlerinin sağlıklı biçimde tespit edilmesinin” zor olduğu ifade ediliyor.
Raporda ayrıca “Süleymancılarla ilgili bazı yabancı istihbarat örgütleriyle bağlantı iddialarının ciddiye alınması” belirtilerek yeni bir Gülen yapılanması ile karşılaşılmaması için inceleme yapılması gerektiği de savunuluyor.
15 Temmuz darbe girişiminin ardından Gülen yapılanmasından doğan boşluğu Menzilciler ile doldurduğu da eleştirilerine neden olmuştu.
Süleymancıların yurt dışı yapılanması
Cemaatin ekonomik ve örgütsel gücü Türkiye ile sınırlı değil. Özellikle Almanya, Süleymancıların en güçlü olduğu ülkelerden biri. Yapılanma burada “İslam Kültür Merkezleri Birliği (VIKZ)” adıyla faaliyet gösteriyor.
Bu yapı Almanya’daki Müslüman toplumun en eski büyük çatı kuruluşlarından biri olarak kabul ediliyor. Köln’de VIKZ için yeni bir genel merkez de inşa ediliyor.
Köln’deki bu yeni merkez, Türkiye’de cemaatin faaliyetlerini yurt dışına kaydıracağı yorumlarına neden oluyor. MASAK raporuna göre, bağlantılı kişi ve şirketler üzerinden 100 milyar lirayı aşan tutarın çeşitli yöntemlerle yurt dışına çıkarıldığı bilgisi de bunun önemli bir delili olarak değerlendirildi.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi de NTV’de yaptığı açıklamada, Alihan Kuriş’in 2016’da cemaatin başına geçmesinin ardından faaliyetlerin daha büyük bir gizlilik içinde yürütüldüğünü öne sürdü. Çiftçi, Köln’deki merkezin tamamlanmasının ardından faaliyetlerin buraya kaydırılmasının değerlendirildiğini söyledi.
Süleymancıların siyasetle ilişkisi nasıldı?
Süleymancıların siyasi tercihleri dönemlere göre değişti. Süleyman Hilmi Tunahan döneminde cemaat çevresinin Demokrat Parti’yi desteklediği, 1957 seçimlerinde ise Millet Partisi’ne yöneldiği aktarılıyor.
Kemal Kaçar döneminde Adalet Partisi ve ANAP, Arif Ahmet Denizolgun döneminde ise ANAP ve Refah Partisi çizgisi öne çıktı. Kemal Kaçar üç dönem AP milletvekilliği yaptı.
Süleyman Hilmi Tunahan’ın torunu Arif Ahmet Denizolgun, 1995’te Refah Partisi’nden milletvekili seçildi. 28 Şubat döneminde ise ANAP’ı destekledi ve Ulaştırma Bakanı oldu.
2000’li yılların başından 2009’a kadar sağ partileri desteklediği aktarılan cemaat, sonraki yıllarda farklı siyasi tercihlerde bulundu. 2011 genel seçimlerinde MHP’yi desteklediği haberleştirildi. 2018 seçimlerinde ise İYİ Parti ve Meral Akşener’e destek verdiği konuşuldu.
Son yıllarda Süleymancıların muhalefete yaklaştığı yönünde iddialar gündeme geldi. 2019 yerel seçimlerinde Millet İttifakı’nı, 2023 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise Millet İttifakı’nın cumhurbaşkanı adayı Kemal Kılıçdaroğlu’nu destekledikleri öne sürüldü.
2024 yerel seçimlerinde de İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na destek verdikleri yönünde iddialar gündeme geldi.
Cemaat liderinin şüpheli ölümü ve Alihan Kuriş’e suçlama
Alihan Kuriş’in 2016’da cemaatin liderliğine gelmesi, yapı içinde bazı isimlerin muhalefetine neden oldu. Eski cemaat lideri Arif Ahmet Denizolgun’un yeğeni Fatih Süleyman Denizolgun eleştirilerini en sert dile getirenlerin başında geliyor.
2018-2023 yılları arasında AKP’den İstanbul milletvekilliği yapan Denizolgun, Kuriş’e yönelik eleştirilerini özellikle sosyal medya üzerinden sürdürdü. 30 Ekim 2024’te X hesabından, cemaatin gözaltına alınan genel sekreteri Fahri Candemir’e çağrıda bulunan Denizolgun, Candemir’i “cemaatin mahrem sırlarına sahip kara kutu” olarak nitelendirdi.
Kuriş döneminde cemaatin “fetret devrine” girdiğini savunan Denizolgun, paylaşımında Kuriş hakkında ağır suçlamalarda bulundu. Kuriş’in “mafya” ve “terör faaliyetleri” ile bağlantılı olduğunu öne süren Denizolgun, bu iddiaların belgeli ve ispatlı olduğunu savundu.
Denizolgun ayrıca amcası Arif Ahmet Denizolgun’un ölümünden Alihan Kuriş’i sorumlu tuttu. Bir paylaşımında “Kurişiiler ayrıdır, Süleymanlılar çok ayrıdır. Dedemin K.S. temiz yolunu ve camiasını, 2016’da amcamın cinayeti sonrasında ele geçirdiler. İşgal ve gasp ettiler” iddiasında bulundu.
Beykoz Cumhuriyet Başsavcılığı, Mayıs 2025’te Denizolgun’un bu iddiaları hakkında soruşturma başlattı.
Cemaat yurtlarındaki ölümler ve cinsel istismar vakaları
Süleymancılara bağlı öğrenci yurtları geçmişte cinsel istismar ve ölüm vakalarıyla gündeme geldi.
Alanya’da Süleymancılara ait bir yurtta, 2022-2023 döneminde 10 çocuğu istismar ettiği iddiasıyla bir kişi hakkında dava açıldı. İstanbul’un Ümraniye ilçesi Osmangazi Mahallesi’ndeki Süleymancılara bağlı Özel Osmangazi Arifiye Ortaokul Erkek Öğrenci Yurdu’nda da 8 yaşındaki bir çocuğun istismara uğradığı iddiasıyla soruşturma yürütüldü. 22 yaşındaki imam İ.S. soruşturma kapsamında tutuklandı.
Konya’nın Taşkent ilçesine bağlı Balcılar’daki Özel Boğaziçi Öğrenci Yurdu’nda ise LPG tesisatından sızan gazın patlaması sonucu üç katlı bina çöktü. Olayda 18 kişi hayatını kaybetti, 27-28 kişi yaralandı. Davada yurt müdürü 10 yıl, LPG sistemiyle ilgili iki sanık ise 7 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.
29 Kasım 2016’da Adana’nın Aladağ ilçesindeki Tahsil Çağındaki Talebelere Yardım Derneği Ortaöğretim Kız Öğrenci Yurdu’nda yangın çıktı. Yangında 11’i öğrenci 12 kişi hayatını kaybetti, 20’den fazla öğrenci yaralandı.
Asıl hedef cemaat mi Alihan Kuriş mi?
Son operasyonun, “Alihan Kuriş çıkar amaçlı suç örgütü” adıyla duyurulması, asıl hedefin Süleymancılar cemaati yerine Alihan Kuriş olduğu yorumlarına neden oldu.
Operasyon sonrasında cemaatin tasfiye edilip edilmeyeceği veya cemaatte nasıl bir liderlik değişimi yaşanacağı soruları öne çıkıyor.
