Çözüm Sürecinde Kritik Eşik: Çerçeve Yasa TBMM'ye Geliyor • Batman Burada

PKK’nin feshi ve silah bırakma sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak olan “çerçeve yasanın” önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması bekleniyor. Öcalan’a özel bir statü tanınmayacağı belirtilen düzenleme neler içeriyor?

DW Türkçe’den Gülsen Solaker’in haberi:

Türkiye’de iktidarın “Terörsüz Türkiye” adını verdiği yeni çözüm sürecinin en kritik aşamalarından biri olan çerçeve yasanın önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması bekleniyor.

Ekim 2024’te başlayan süreç kapsamında 11 Temmuz 2025’te Kuzey Irak’n Süleymaniye kentinde Casene Mağarası’nda yaklaşık 30 PKK üyesi silahlarını sembolik bir törende yakmıştı. Bu gelişmenin ardından TBMM’de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporu Şubat 2026’da kabul edilmişti.

İmralı’da tutuklu durumdaki PKK lideri Abdullah Öcalan ile yapılan görüşmeler, Kandil hattıyla temaslar ve siyasi partilerin kendi aralarındaki görüşmeleriyle ilerleyen süreçte sırada örgütün “münfesih” yani feshedilmiş olduğunun hukuki çerçevesinin kurulması var.

Bu kapsamda aylardır kulislerde konuşulan ve PKK’nın feshi ile silah bırakma sürecinin hukuki zeminini oluşturması beklenen “çerçeve yasa” teklifi kısa sürede TBMM gündemine gelecek.

Yasa teklifi ne zaman sunulacak?

Teklifin kısa sürede gelmesine kesin gözle bakılıyor ancak Genel Kurul aşamasının bu hafta mı yoksa gelecek hafta başı mı sunulacağına ilişkin şu anda netlik bulunmuyor.

DW Türkçe’nin edindiği bilgiye göre yasa teklifinin bu hafta TBMM’ye sunulması ve hemen ardından Adalet Komisyonu’nda ele alınması bekleniyor. Genel Kurul görüşmeleri ise yetkililere göre bu hafta sonunda ya da gelecek haftanın başında olabilir, ancak bu konu henüz netleşmiş değil.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Meclis tatile girmeden süreci tamamlamak istediklerini defalarca yinelemişti. Bu çerçevede yasa teklifinin önümüzdeki günlerde sunulması beklentiler arasında.

Bu arada takvimin yetişmemesi ihtimaline karşı bir “B planı” da kulislerde geçen hafta konuşulmuştu. Bu senaryoya göre Genel Kurul resmi olarak tatile girse bile Adalet Komisyonu çalışmalarını sürdürecek ve teklif hazır olduğunda Meclis Genel Kurulu yeniden toplanarak yasayı kabul edebilecek.

Bunun için akıllardaki bir tarih 15 Ağustos. Bu tarihin rastgele seçilmediği ve PKK’nın 1984’teki ilk silahlı eyleminin yıldönümü olan 15 Ağustos’ta çerçeve yasa geçirilerek sürece sembolik bir anlam yüklenebileceği iddialar arasında.

Ancak geçen hafta konuşulan bu senaryonun şu anda rafa kalktığı, yasanın önümüzdeki günlerde sunularak kabul edilmesinin hemen hemen kesin olduğu belirtiliyor.

Çerçeve yasada neler olacak?

Yasa teklifinin çok uzun tutulmaması, süreli ve müstakil yani sadece PKK’ya yönelik bir yasa olması bekleniyor.

DW Türkçe’nin edindiği bilgiye göre teklifte de yer alması beklenen temel düşünce “Kendisini fesheden, Türkiye’ye karşı silah kullanmaktan vazgeçmiş örgütün örgütsel varlığı sona erdiği için buna üye olanların durumlarının da sonuçlarıyla beraber ortadan kalkması” şeklinde olacak.

Silahların kime, nasıl teslim edileceği, sürecin güvenliğinin kim tarafından sağlanacağı gibi uygulama ayrıntılarının güvenlik birimleri ile PKK arasında konuşulacağı, bunun için bir mekanizma kurulacağı gelen bilgiler arasında.

Teklifin örgütün feshinin ve silah bırakmasının hangi mekanizmayla teyit edileceğini, soruşturma-kovuşturma süreçlerinin nasıl yürütüleceğini ve cezaevindeki hükümlülerin durumunun hangi kriterlerle değerlendirileceğini düzenlemesi de öngörülüyor.

Bu arada Adalet Bakanlığı geçtiğimiz günlerde, terör suçlarına ilişkin soruşturmaların daha etkin, hızlı ve koordineli yürütülmesi amacıyla 81 ilde müstakil Terör Suçları Soruşturma Büroları kurulmasına yönelik genelge yayımladı. Bu adımın çerçeve yasa ile ilgili olduğu ve yargılamaları hızlandırma amacı taşıdığı belirtiliyor.

Teklifte suça karışmış ve karışmamış üyelerle, üst düzey yöneticilere dair de formüllerin olması beklenirken, buna ilişkin kulislerde farklı maddelerin varlığı tartışılıyor. Örgüt yöneticilerinin ve başta Öcalan olmak üzere ağırlaştırılmış müebbet cezası alanların bu çerçeve yasanın dışında tutulması büyük olasılık.

Yasanın yürürlüğe girmesiyle dört binden fazla hükümlü için tahliye yolunun açılabileceği öne sürülüyor.

Yöneticiler için üçüncü bir ülkede barınma gibi farklı seçenekler gündemde iken, iktidarın bunun daha ilk yasa olduğu ve ilerleyen zamanlarda yeni yasaların çıkabileceğini aktardığı gelen bilgiler arasında.

Abdullah Öcalan için statü olacak mı?

Kamuoyunda en çok tartışılan başlıklardan biri olan Öcalan’ın statüsü ile ilgili bu yasada bir düzenleme bulunması beklenmiyor. MHP lideri Devlet Bahçeli’nin daha önce gündeme getirdiği statü önerisine AKP sıcak bakmıyor.

Öcalan’ın mevcut hükümlü statüsünün korunacağı belirtilirken, bununla birlikte iktidarın Öcalan’a fiili olarak statü kazandırabilecek adımlara yeşil ışık yakabileceği konuşuluyor. Bunlar arasında İmralı’ya gazetecilerin, akademisyenlerin gidip Öcalan ile görüşmelerinin sağlanması düşünülüyor.

TBMM’ye sunulacak çerçeve yasa için Öcalan’ın da olumlu baktığı, bundan sonraki yasalarda eksiklerin tamamlanabileceğini söylediği kulislere yansıyan bilgiler arasında.

DEM Parti ne düşünüyor?

DEM Parti çerçeve yasaya bazı eksikliklerine rağmen olumlu bakıyor.

DW Türkçe’nin görüştüğü DEM Partili yetkililerin yasaya dair iki temel hassasiyeti bulunuyor. Bunlar Öcalan’ın statüsünün yasada yer alması ve düzenlemenin kapsayıcı olması, yani örgüt üyelerinin suça karışıp karışmadığına göre kategorilere ayrılmaması.

Yetkililer, böyle bir ayrımın sürece zarar vereceğini düşündüklerini belirtiyor.

Örgüt üyelerinin üçüncü bir ülkede yaşaması ya da Türkiye’ye dönüp siyasete katılıp katılamayacağı gibi ayrıntıların DEM Parti’nin gündeminde olmadığını, bu başlıkların örgüt ile devlet arasında görüşülmesi gerektiğini söyleyen yetkililer, parti olarak genel bir ilke ortaya koyduklarını ve kimseyi dışarıda bırakmayan bir yasadan yana olduklarını ifade ediyor.

DEM Parti bu yasanın bir ilk adım olduğunu, o açıdan çok önemsediklerini, ancak tüm sorunun bu yasayla bittiği yanılsamasına girilmemesi gerektiğini de kaydediyor.

DEM Parti Eş Başkanı Tuncer Bakırhan, hafta sonu Mersin’de yaptığı konuşmada çerçeve yasanın bu hafta TBMM’ye gelmesini beklediklerini söyleyerek, “Bu yasa her şey değil ama çok önemli bir aşamadır” ifadesini kullandı.

Partinin Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ise bugün düzenlediği basın toplantısında kanun teklifinin yasalaşmasının ardından TBMM’de “barış izleme ve takip kurulu” oluşturulmasını istediklerini bildirdi.

Öte yardan DEM Parti heyetinin siyasi partilerle görüşmelerine bu hafta da devam ettmesi bekleniyor.

PKK yasaya nasıl bakıyor?

Çerçeve yasaya PKK’nın nasıl baktığına ilişkin de son dönemde bazı açıklamalar yapıldı.

KCK Yürütme Konseyi Üyesi Mustafa Karasu, Medya Haber adlı platforma konuştu. Yasa taslağını beklediklerini belirten Karasu, şunları ifade etti:

“Partiyi feshettik, Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleyi sonlandırdık. Süreci zaten doğru buluyoruz, destekliyoruz. Önder Apo’nun dediği gibi bu bir başlangıçsa, bir kapı açılıyorsa, en azından önümüzdeki dönemde yeni gelişmelerin, yeni adımların ön adımı olacaksa tabii ki biz de süreci teşvik eden bir yaklaşım içinde oluruz. Ama tabii taslağı bekliyoruz. Gördükten sonra tutumumuzu da açık ve net ortaya koyarız.”