ABD ile İran arasında aylardır süren gerilimi sona erdirebilecek kritik bir diplomatik süreçte sona yaklaşıldığı öne sürüldü. ABD merkezli Axios’un haberine göre, tarafların savaşı durduracak ve kapsamlı nükleer müzakerelerin önünü açacak tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya çok yakın olduğu belirtildi.
Beyaz Saray kaynaklarına dayandırılan haberde, 14 maddelik taslak metin üzerinde yoğun diplomasi yürütüldüğü ve İran’ın kritik maddelere ilişkin nihai yanıtını önümüzdeki 48 saat içinde iletmesinin beklendiği aktarıldı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer arasında sürdürülen görüşmelerin olumlu sonuçlanması halinde, tarafların 30 günlük detaylı müzakere sürecine geçeceği ifade edildi. Bu süreçte Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle trafiğe açılması, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel güvenlik başlıklarının ele alınacağı kaydedildi.
Taslak anlaşmaya göre İran’ın, en az 12 ila 15 yıl boyunca nükleer zenginleştirme faaliyetlerini durdurmayı, nükleer silah geliştirmeme taahhüdü vermeyi ve yer altındaki nükleer tesislerini kapatmayı kabul ettiği öne sürüldü. Ayrıca Tahran yönetiminin elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarması ve Birleşmiş Milletler müfettişlerine ani denetim yetkisi tanıması planlanıyor.
ABD tarafının ise karşılık olarak İran’a ait dondurulmuş fonları serbest bırakmayı, ekonomik yaptırımları aşamalı olarak kaldırmayı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını sona erdirmeyi değerlendirdiği belirtildi. Ancak müzakerelerin başarısız olması halinde askeri müdahale seçeneğinin masada kalmaya devam edeceği vurgulandı.
Süreçte yaşanan olumlu gelişmelerin ardından Başkan Trump, Hürmüz Boğazı’nda gemilere eşlik eden askeri operasyonların geçici olarak durdurulduğunu açıklamıştı. Trump, ablukanın tamamen kaldırılmadığını ancak anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağının görülmesi için askeri hareketliliğe ara verildiğini ifade etmişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İsrail ile ortak yürütülen “Destansı Öfke Operasyonu”nun hedeflerine ulaştığını ve operasyonun sona erdiğini duyurdu.
Küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki tansiyonun düşmesi, enerji piyasaları ve dünya ekonomisi açısından da büyük önem taşıyor.
